Τετάρτη 08.02.2023,  

Η πολιτική ζωή στην Ελλάδα, κατά Κορνήλιο Καστοριάδη

Δημοσιεύτηκε στις 13/03/2016 στην κατηγορία Παρεμβάσεις  |  1 σχόλιο

Μια συνέντευξη που παραχώρησε ο Κορνήλιοs Καστοριάδηs (1922-1997)

Ερώτηση Δημοσιογράφου: Συχνά λέγεται ότι η Ελλάδα είναι «προβληματική», στην Ελλάδα «όλα γίνονται στον αέρα», «χωρίς προγραμματισμό», «χωρίς βάρος». Με τέτοιες διαπιστώσεις συμφωνούν πολλοί. Αλλά περιορίζονται συνήθως μόνο στις διαπιστώσεις. Γνωρίζω ότι η ελληνική κατάσταση σας απασχολεί βαθιά. Ποια είναι η ερμηνεία σας για όσα συμβαίνουν; Γιατί συμβαίνουν έτσι τα πράγματα στην Ελλάδα; Ποιες οι βαθύτερες αιτίες;

Καστοριάδης:  Πρώτον, δεν ξέρω. Δεύτερον, στο μέτρο που μπορώ να ξέρω κάτι, είναι ότι η πολιτική ζωή του ελληνικού λαού τελειώνει περίπου το 404 π.χ.

Δημοσιογράφος: Νομίζω ότι θα ενοχλήσει πολύ αυτή η διατύπωσή σας.

Καστοριάδης: Τι να κάνουμε. Μιλώ για την πραγματική πολιτική ζωή του λαού ως αυτόνομου παράγοντα. Δεν μιλώ για μάχες, για αυτοκράτορες, για Μεγαλέξανδρους και Βασίλειους Βουλγαροκτόνους. Μετά τον πέμπτο π.Χ. αιώνα και την αυτοκυβέρνηση του λαού στις δημοκρατικές πόλεις -και πάντως, μετά τον περίεργο τέταρτο π.Χ. αιώνα- η ελληνική ελευθερία πεθαίνει. Οι ελληνικές πόλεις γίνονται υποχείριες των βασιλέων της Μακεδονίας. Βεβαίως, ο Αλέξανδρος και οι διάδοχοί του παίζουν έναν κοσμοϊστορικό ρόλο. Κατακτούν την Ασία και την Αίγυπτο. Διαδίδουν την ελληνική γλώσσα και παιδεία. Αλλά πολιτική ζωή, πλέον, δεν υπάρχει. Τα βασίλεια των διαδόχων του Αλεξάνδρου, ως πολιτική συγκρότηση, είναι ουσιαστικά μοναρχίες. Εξάλλου, καθώς ξέρουμε, ο ίδιος ο Αλέξανδρος αντιμετώπισε στασιασμό των Ελλήνων που είχε πάρει μαζί του, διότι ήθελε να τους υποχρεώσει να γονυπετούν μπροστά του, όπως οι Πέρσες μπροστά στο Μεγάλο Βασιλέα – πράγμα ανθελληνικότατο. Σε όλη τη διάρκεια της ελληνιστικής εποχής οι ελληνικές πόλεις, με λίγες περιθωριακές και παροδικές εξαιρέσεις, αποτελούν παιχνίδια στα χέρια των ελληνιστικών δυναστειών. Ακολουθεί η ρωμαϊκή κατάκτηση, κάτω από την οποία οι ελληνικές πόλεις δεν έχουν παρά μόνον κοινοτική ζωή. Κατόπιν, έρχεται η βυζαντινή αυτοκρατορία. Το Βυζάντιο είναι μια ανατολική, θεοκρατική μοναρχία. Στο Βυζάντιο η πολιτική ζωή περιορίζεται στις ίντριγκες της Κωνσταντινούπολης, του αυτοκράτορα, των «δυνατών» και των ευνούχων της αυλής. Και βεβαίως, τα σχολικά μας βιβλία δεν αναφέρουν ότι στη βυζαντινή αυλή υπήρχαν ευνούχοι, όπως σ’ αυτήν του Πεκίνου.

Δημοσιογράφος: Όλα αυτά αφορούν ένα πολύ μακρινό ιστορικό παρελθόν. Η Ελλάδα ως σύγχρονο νεοελληνικό κράτος έχει, ήδη, ιστορία εκατόν εβδομήντα ετών. Θα θέλατε να επικεντρώσετε σ’ αυτή την περίοδο;

Καστοριάδης: Μα, αυτή η περίοδος είναι ακατανόητη χωρίς τους είκοσι έναν αιώνες ανελευθερίας που προηγήθηκαν. Λοιπόν, μετά το Βυζάντιο έρχεται η τουρκοκρατία. Μην ανησυχείτε, δεν θα μπω σε λεπτομέρειες. Θα αναφέρω μόνο ότι επί τουρκοκρατίας όση εξουσία δεν ασκείται απευθείας από τους Τούρκους, ασκείται από τους κοτζαμπάσηδες (τους εντολοδόχους των Τούρκων), οι οποίοι κρατούν τους χωριάτες υποχείριους. Συνεπώς, ούτε σ’ αυτή την περίοδο μπορούμε να μιλήσουμε για πολιτική ζωή. Όταν αρχίζει η Επανάσταση του 1821, διαπιστώνουμε από τη μια μεριά τον ηρωισμό του λαού και από την άλλη, σχεδόν αμέσως, την τεράστια αδυναμία να συγκροτηθεί μια πολιτική κοινωνία. Την επομένη της πτώσης της Τριπολιτσάς αρχίζουν οι εμφύλιοι πόλεμοι.

Δημοσιογράφος: Πού οφείλεται αυτή η «τεράστια αδυναμία να συγκροτηθεί μια πολιτική κοινωνία»; Ποιοι είναι οι λόγοι;

Καστοριάδης:   Ουδείς μπορεί να δώσει απάντηση στην ερώτησή σας για ποιο λόγο, κάποιος, σε μιαν ορισμένη στιγμή, δεν δημιούργησε κάτι. Η συγκρότηση ενός λαού σε πολιτική κοινωνία δεν είναι δεδομένη, δεν είναι κάτι που χαρίζεται, αλλά κάτι που δημιουργείται. Μπορούμε απλώς να διαπιστώσουμε ότι, όταν απουσιάζει μια τέτοια δημιουργία, τα χαρακτηριστικά της προηγούμενης κατάστασης διατηρούνται ή αλλάζουν μόνο μορφή.

Δημοσιογράφος: Και ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτά στην ελληνική περίπτωση;

Καστοριάδης: Ορισμένα τα εντοπίζουμε, ήδη, στους εμφύλιους πολέμους της Επανάστασης του 1821. Βλέπουμε, για παράδειγμα, ότι η νομιμοφροσύνη και η αλληλεγγύη έχουν τοπικό ή τοπικιστικό χαρακτήρα, ισχυρότερο συχνά από τον εθνικό. Βλέπουμε, επίσης, ότι οι πολιτικές κατατάξεις και διαιρέσεις είναι συχνά σχετικές με τα πρόσωπα των «αρχηγών» και όχι με ιδέες, με προγράμματα, ούτε καν με «ταξικά» συμφέροντα. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό είναι η στάση απέναντι στην εξουσία. Στην Ελλάδα, μέχρι και σήμερα, το κράτος εξακολουθεί να παίζει τον ρόλο του ντοβλετιού, δηλαδή μιας αρχής ξένης και μακρινής, απέναντι στην οποία είμαστε ραγιάδες και όχι πολίτες. Δεν υπάρχει κράτος νόμου και κράτος δικαίου, ούτε απρόσωπη διοίκηση που έχει μπροστά της κυρίαρχους πολίτες. Το αποτέλεσμα είναι η φαυλοκρατία ως μόνιμο χαρακτηριστικό. Η φαυλοκρατία συνεχίζει την αιωνόβια παράδοση της αυθαιρεσίας των κυρίαρχων και των «δυνατών»: ελληνιστικοί ηγεμόνες, Ρωμαίοι ανθύπατοι, Βυζαντινοί αυτοκράτορες, Τούρκοι πασάδες, κοτζαμπάσηδες, Μαυρομιχάληδες, Κωλέττης, Δηλιγιάννης.

Δημοσιογράφος: Εξαιρέσεις δεν βλέπετε να υπάρχουν; Εξαιρέσεις εντοπισμένες κυρίως στον 19ο και στον 20ό αιώνα;

Καστοριάδης: Ε, υπάρχουν δυο-τρεις εξαιρέσεις: ο Τρικούπης, ο Κουμουνδούρος, το βενιζελικό κίνημα στην πρώτη περίοδό του. Αλλά τα όποια αποτελέσματά τους καταστράφηκαν από τη δικτατορία του Μεταξά, την Κατοχή, τον Εμφύλιο, τον ρόλο του παλατιού, τη δικτατορία της 21ης Απριλίου, την πασοκοκρατία. Στο μεταξύ, μεσολάβησε ο σταλινισμός που κατόρθωσε να διαφθείρει και να καταστρέψει αυτό που πήγαινε να δημιουργηθεί ως εργατικό και λαϊκό κίνημα στην Ελλάδα. Τα αποτελέσματα τα πληρώνουμε ακόμη. Μου ζητάτε να σας εξηγήσω. Μπορείτε να μου εξηγήσετε εσείς, γιατί οι Έλληνες, που σκοτώνονταν εννέα χρόνια, για να απελευθερωθούν από τους Τούρκους, θέλησαν αμέσως μετά ένα βασιλιά; Και γιατί, αφού έδιωξαν τον Όθωνα, έφεραν τον Γεώργιο; Και γιατί μετά ζητούσαν «ελιά, ελιά και Κώτσο βασιλιά»;

Δημοσιογράφος: Μα, οι δικές σας απαντήσεις ενδιαφέρουν ιδίως όταν αφορούν ερωτήματα που εσείς θέτετε. Θα θέλατε, λοιπόν, να διατυπώσετε τις απόψεις σας;

Καστοριάδης: Σύμφωνα με την παραδοσιακή «αριστερή» άποψη, όλα αυτά τα επέβαλαν η Δεξιά, οι κυρίαρχες τάξεις και η μαύρη αντίδραση. Μπορούμε όμως να πούμε ότι όλα αυτά τα επέβαλαν στον ελληνικό λαό ερήμην του ελληνικού λαού; Μπορούμε να πούμε ότι ο ελληνικός λαός δεν καταλάβαινε τι έκανε; Δεν ήξερε τι ήθελε, τι ψήφιζε, τι ανεχόταν; Σε μιαν τέτοια περίπτωση αυτός ο λαός θα ήταν ένα νήπιο. Εάν όμως είναι νήπιο, τότε ας μη μιλάμε για δημοκρατία. Εάν ο ελληνικός λαός δεν είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, τότε, ας του ορίσουμε έναν κηδεμόνα. Εγώ λέω ότι ο ελληνικός λαός -όπως και κάθε λαός- είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, συνεπώς, είναι υπεύθυνος και για την κατάσταση, στην οποία βρίσκεται σήμερα.

Δημοσιογράφος: Πώς την εννοείτε αυτή την ευθύνη;

Καστοριάδης: Δεν δικάζουμε κανέναν. Μιλάμε για ιστορική και πολιτική ευθύνη. Ο ελληνικός λαός δεν μπόρεσε έως τώρα να δημιουργήσει μια στοιχειώδη πολιτική κοινωνία. Μια πολιτική κοινωνία, στην οποία, ως ένα μίνιμουμ, να θεσμισθούν και να κατοχυρωθούν στην πράξη τα δημοκρατικά δικαιώματα τόσο των ατόμων όσο και των συλλογικοτήτων.

Δημοσιογράφος: Θέλετε να πείτε ότι -αντιθέτως- σε άλλες χώρες, στη Δυτική Ευρώπη.

Καστοριάδης: Εκεί, αυτό έγινε! Ο μακαρίτης ο Γιώργος Καρτάλης έλεγε κάνοντάς μου καζούρα στο Παρίσι το 1956:«Κορνήλιε, ξεχνάς ότι στην Ελλάδα δεν έγινε Γαλλική Επανάσταση». Πράγματι, στην Ελλάδα δεν έχει υπάρξει εποχή που ο λαός να έχει επιβάλει, έστω και στοιχειωδώς, τα δικαιώματά του.  Και η ευθύνη, για την οποία μίλησα, εκφράζεται με την ανευθυνότητα της παροιμιώδους φράσης: «εγώ θα διορθώσω το ρωμέικο;».   -Ναι, κύριε, εσύ θα διορθώσεις το ρωμέικο, στο χώρο και στον τομέα όπου βρίσκεσαι

————————————————————-

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης (Κωνσταντινούπολη, 11 Μαρτίου 1922- Παρίσι, 26 Δεκεμβρίου 1997) ήταν Έλληνας φιλόσοφος, οικονομολόγος και ψυχαναλυτής. Συγγραφέας του έργου Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας, διευθυντής σπουδών στην Σχολή Ανωτέρων Σπουδών Κοινωνικών Επιστημών του Παρισιού από το 1979, και φιλόσοφος της αυτονομίας, υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους στοχαστές του 20ου αιώνα.-

Γράψτε την άποψή σας

ΘΗΡΑΜΕΝΗΣ (13/03/2016 22:33)

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης με τον Κλωντ Λεφώρ, συγκρότησαν στο Παρίσι μία εσωτερική τάση στο Γ.Κ.Κ. από το οποίο αποχώρησαν το 1948 και ίδρυσαν την ομάδα Socialisme ou Barbarie («Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα»), η οποία από το επόμενο έτος μέχρι το 1965 εξέδιδε το ομώνυμο περιοδικό.
Από τα κείμενα εκείνης της περιόδου προέκυψαν τα βιβλία: Η Γραφειοκρατική Κοινωνία (1973), Η Πείρα του Εργατικού Κινήματος (1974), Το Περιεχόμενο του Σοσιαλισμού, Σύγχρονος Καπιταλισμός και Επανάσταση, Η Γαλλική Κοινωνία (1979).
Αυτά για κάποιους που αναζητούσαν το«Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα» ως βιβλίο.
Κείμενο του Κ.Κ. για μεταρρύθμιση ή μετασχηματισμός εδώ: http://www.respublica.gr/2016/01/column/revolutionreform/

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Ροή ειδήσεων

Ο Βούρος κι ο Χτύπος της καρδιάς του-Με πόση αδιαφάνεια σκορπά το δημόσιο χρήμα ο τουρίστας δήμαρχος

Φουρτουνάτσηδες και Βροντάτσηδες

Ανακοινώθηκε κι επίσημα η συνεργασία

Προς συνεργασία η «Πόλη της Καρδιάς μας» με την «Ανεξάρτητη Κίνηση Πολιτών ΝΦ-ΝΧ»

Θεία Φώτιση και φέτος στην πόλη μας, ευτυχώς χωρίς τον καλικάντζαρο!

Τη Δευτέρα η πίτα των Μικρασιατών

Τσιφλίκι της έχει κάνει τον δήμο η παρεούλα του τουρίστα Βούρου

Χριστουγεννιάτικη Γιορτή από το 2ο Δημοτικό Νέας Φιλαδέλφειας

Βόμβες Γεωργαμλή: «Για όλα αυτά έφυγα μακριά από τον Βούρο»- Ολόκληρη η συγκλονιστική επιστολή του

Χάλκινο μετάλλιο για τον Φιλαδελφειώτη Κοντοειδή

Το 2ο Δημοτικό Φιλαδελφειας, μάς καλεί...

Το τίποτα θέλει να καταδικάσει άλλα 4 χρόνια την πόλη στο τίποτα!

Τέλος κι ο Γεωργαμλής- Φιλοφρονήσεις με Βούρο αλλά... αντίπαλοι στις εκλογές! Θα μας τρελάνουν!

"Κοινωνίας Βήμα" ο νέος συνδυασμός υπό τον Γιάννη Τζέλη

Παρέμβαση Ανεξάρτητης Κίνησης Πολιτών στο 1ο Δημοτικό Νέας Χαλκηδόνας και η γνώμη της "Α"

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

Ο Βούρος κι ο Χτύπος της καρδιάς του-Με πόση αδιαφάνεια σκορπά το δημόσιο χρήμα ο τουρίστας δήμαρχος
Xρήστης: Λεφτά υπάρχουν
Ποιος "χτύπος" ρε παιδιά; Από που κι ως που οι ιωνιώτες ασχολούνται με τα της Φιλαδέλφειας; Εδώ κοτζάμ Καραβάκος απο τη Μεταμόρφωση και δεν ...

Προς συνεργασία η «Πόλη της Καρδιάς μας» με την «Ανεξάρτητη Κίνηση Πολιτών ΝΦ-ΝΧ»
Xρήστης: Ανωνυμος*
@ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ Μα αν δεν συνεργαστεί η Ευτυχία με τον Τομπουλογλου με ποιον μπορεί να συνεργαστεί; Πολιτικά μιλώντας πάντα!...

Τσιφλίκι της έχει κάνει τον δήμο η παρεούλα του τουρίστα Βούρου
Xρήστης: Ανώνυμος
@27/01/2023 12:35 Δεν φταίνε οι εργαζόμενοι που ο Βούρος δεν μπορεί να τους εμπνεύσει. Ο απίστευτος αυτός τύπος έχει συγκρουστεί επανειλημμ...

Προς συνεργασία η «Πόλη της Καρδιάς μας» με την «Ανεξάρτητη Κίνηση Πολιτών ΝΦ-ΝΧ»
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
@ Απλώς παρατηρητής (26/01/2023 18:48) Μπράβο σου, είσαι όχι μόνο παρατηρητής αλλά και παρατηρητικός. Και μόνο που προσπαθείς να δώσεις λογι...

Φουρτουνάτσηδες και Βροντάτσηδες
Xρήστης: Μαριγουλα-Μαριγω.
Ωιμε Εδω και πολλά χρονια εκλεγεται Δημοτικός συμβουλος,την τρεχουσα περιοδο υπηρξε αντιπροεδρο του Δημοτικού Συμβουλιου και Αντιδημαρχος...

Τσιφλίκι της έχει κάνει τον δήμο η παρεούλα του τουρίστα Βούρου
Xρήστης: Β.ν
Σήμερα 27.01.2023 οι υπάλληλοι του Βούρου δεν μπορούσαν να βγουν στην βροχή να καπνίσουν και έκαναν το τσιγαρακι τους μπροστά από το ταμείο!...

Φουρτουνάτσηδες και Βροντάτσηδες
Xρήστης: Ωιμέ !
@ Μαριγουλα-Μαριγω. (25/01/2023 17:53) Σιιιιιιιίγουρα!!! Όπως σε βλέπω και με βλέπεις! Αν το ζήσουμε κι αυτό θα ζητήσω πολιτικό άσυλο στη Β...

Προς συνεργασία η «Πόλη της Καρδιάς μας» με την «Ανεξάρτητη Κίνηση Πολιτών ΝΦ-ΝΧ»
Xρήστης: Απλώς παρατηρητής
KOYMMOYNI Έγραψες ένα σχόλιο οχτώ γραμμών εκ των οποίων οι έξι είναι αυτούσιο το δικό μου σχόλιο, η μία το ψευδώνυμό μου και έγραψες και μία...

Ανακοινώθηκε κι επίσημα η συνεργασία
Xρήστης: Ανωνυμος
Το τι βλακεία έχει γραφεί στα σοσιαλ μετά την ανακοίνωση της συνεργασίας ,δεν λέγεται! Πολιτικές αναλύσεις του τύπου " δεν είναι λογικές οι ...

Φουρτουνάτσηδες και Βροντάτσηδες
Xρήστης: Ανώνυμος
@Πολυ αργά για δάκρυα 21.34 Εγώ δεν είπα ότι η " αριστερά" στην Φιλαδέλφεια διέπρεψε! Αναρωτιέμαι πως ο αρθρογράφος βαφτίζει την παράταξη "α...

Προς συνεργασία η «Πόλη της Καρδιάς μας» με την «Ανεξάρτητη Κίνηση Πολιτών ΝΦ-ΝΧ»
Xρήστης: Ανώνυμος*
"ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ" Κάπου το έχεις χάσει! Που να φανταστείς και εσύ ότι το αντίγραφο της Ρόζας Λούξεμπουργκ θα συμμαχουσε με έναν δεξιό! Επειδή ξεχν...

Φουρτουνάτσηδες και Βροντάτσηδες
Xρήστης: Μαριγουλα-Μαριγω.
Οι πολίτες της πόλης κρίνουν την παρούσα Διοίκηση ,συγκρίνουν τους άλλους σχηματισμούς και εκλέγουν την Νέα Διοίκηση. Εκφράζοντας την π...

Ανακοινώθηκε κι επίσημα η συνεργασία
Xρήστης: ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΨΑΓΜΕΝΟΥΣ
Δεν θα κατέβει λέει ο Κώστας Τ. Το έγραψε ο εξαπτέρυγος. Άρα εκτός από διορισμό πήρε και εκλογή. Θα σπρώξει κόσμο ο Χάρης. Και μπορεί και ξέ...

Ανακοινώθηκε κι επίσημα η συνεργασία
Xρήστης: LiberAL-L
Ζούμε μεγάλες στιγμές εισοδισμού. Ο εισοδισμός είναι μια "παλιά μου τέχνη κόσκινο" της πασοκοτροτσκιστικής "αριστεράς", που συνήθως εκθέτει ...

Φουρτουνάτσηδες και Βροντάτσηδες
Xρήστης: ΜΑΛΩΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΘΡΕΦΤΗ
Ω Εορτή των Εορτών… Ω ευτυχής ημέρα! Ω! τώρα πρέπει ο καθείς του Αστεως πολίτης να βάλει στο μπαλκόνι του μπλέ-κόκκινη παντιέρα με μια χρυσή...

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©