Πασχάλιος έρως, ζωοποιός

Δημοσιεύτηκε στις 04/05/2016 στην κατηγορία Ιδέες  |  δεν υπάρχουν σχόλια

Του Χρήστου Γιανναρά

Πάσχα, λέξη εβραϊκή, σημαίνει πέρασμα, καὶ ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἐμπειρία γιορτάζει μὲ τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ τὸ πέρασμα τῆς σύνολης ἀνθρωπότητας ἀπὸ τὸν θάνατο στὴν ἀπερίσταλτη ζωή: Ὁ Χριστὸς συνανέστησε παγγενῆ τὸν Ἀδὰμ ἀναστὰς ἐκ τοῦ τάφου — ἀνέστη Χριστὸς καὶ νεκρὸς οὐδεὶς ἐν τῷ μνήματι.

 

Ὅμως ἐμεῖς πεθαίνουμε. Στὰ μνήματα ἔχουμε ἀποθέσει δικούς μας ἀγαπημένους, καὶ ὁ καθένας μας, ὅλοι μας, περιμένουμε τὴ σειρά μας. Τὸ πιὸ σίγουρο ἀπὸ τὰ σίγουρα εἶναι ὁ ἐπικείμενος θάνατός μας, τὸ ἀναπότρεπτο τέλος τῆς ἐπίγειας βιοτῆς μας σὲ κάποια στιγμὴ ἴσως ἐγγύτατη, ἴσως ἐγγύτερη, ἴσως ἀπώτερη. Τί λοιπὸν γιορτάζουμε μέσα στὴν πασχαλινὴ φωτοχυσία ἐμεῖς οἱ ἀνέκκλητα μελλοθάνατοι; Ποιά νίκη καταπάνω στὸν θάνατο; Σήμερα, ποὺ τὸ μήνυμα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐμπειρίας μοιάζει νὰ μὴν τὸ καταλαβαίνουν οὔτε ὅσοι ἐπίσημα τὸ ἐκπροσωποῦν, ἀκοῦμε πασχαλινὰ διαγγέλματα καὶ κηρύγματα μὲ συναισθηματικὲς κυρίως ἐπαγγελίες ἀνάστασης ἢ μὲ κωδικὰ καὶ ἀνερμήνευτα θρησκευτικὰ φιλοσοφήματα περὶ ἀθανασίας. Τὸ συνηθέστερο εἶναι νὰ καταφεύγουν ἀκόμα καὶ κληρικοὶ σὲ ἐκλαϊκευμένα ἀπηχήματα τῆς πλατωνικῆς διδασκαλίας: Ὑπαινίσσονται κάποια δυνατότητα «ἀθανασίας τῆς ψυχῆς» — δυνατότητα ποὺ ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἐμπειρία τὴν ἀπέκλεισε εὐθὺς ἐξαρχῆς. Ὡσὰν στὴν κτιστὴ καὶ θνητὴ φύση τοῦ ἀνθρώπου νὰ ὑπάρχει κάποιο «τμῆμα» ἢ «στοιχεῖο» ἀθάνατο ποὺ ἐπιβιώνει μετὰ τὸν φυσικό μας θάνατο. Καὶ μὲ τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ οἱ ἔτσι κι ἀλλιῶς «ἀθάνατες» ψυχές μας νὰ ἀπολαμβάνουν καλύτερη τύχη ἢ μεταχείριση.

 

Φυσικά, μιὰ τέτοια ἐκδοχὴ «ζωῆς» μετὰ τὸν θάνατο —λογικὰ καὶ ἐμπειρικὰ αὐθαίρετη— ἐλάχιστα μᾶς ἐνδιαφέρει, ἂν δὲν αὐξάνει κιόλας τὸν τρόμο μας γιὰ τὸν θάνατο. Οὔτε πρωτοτυπεῖ, ἁπλῶς συνοψίζει τὶς πανομοιότυπες σὲ ὅλες σχεδὸν τὶς θρησκεῖες παρηγόριες συναισθηματικῶν ἐλπίδων γιὰ κάποιο νεφελῶδες εἶδος αἰώνιας ἐπιβίωσης.

 

Ὅμως ἡ γλώσσα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐμπειρίας, ἔτσι ὅπως διασώζεται καὶ τὶς μέρες αὐτὲς στὸ ποιητικὸ θάμβος τῆς ὀρθόδοξης λατρείας, δὲν ἔχει τίποτε νὰ κάνει μὲ τὶς θρησκευτικὲς παρηγόριες ἢ μὲ τὰ πλατωνικὰ ἰδεολογήματα. Τὸ δύσκολο μὲ αὐτὴ τὴ γλώσσα εἶναι ὅτι μιλάει γιὰ ὀντολογία —γιὰ ἑρμηνεία τοῦ ὑπαρκτοῦ καὶ πραγματικοῦ— ἐνῶ ἐμεῖς, στὸν πολιτισμὸ τῆς νεωτερικότητας, καταλαβαίνουμε μόνο τὴ γλώσσα τῆς ἐπιδερμικῆς φαινομενολογίας ἢ μιᾶς πρακτικῆς ψυχολογίας. Εἶναι σὰν νὰ μιλᾶς γιὰ τὴ σύσταση τοῦ πραγματικοῦ καὶ ὑπαρκτοῦ μὲ τὴ γλώσσα τῆς κβαντικῆς φυσικῆς σὲ κάποιον ποὺ καταλαβαίνει τὸν κόσμο μόνο μὲ τὶς παραστάσεις τῆς νευτώνειας μηχανικῆς. Ἡ πασχάλια ἐκκλησιαστικὴ ἐμπειρία εὐαγγελίζεται ἕναν «καινὸ» τρόπο τῆς ὑπάρξεως: Νὰ ἀντλεῖς ὕπαρξη ἀπὸ τὴ σχέση, ὄχι ἀπὸ τὴ φύση. Ὁ Χριστὸς ἀνέστη ἀπὸ τῶν νεκρῶν ὄχι γιατὶ ἡ ἀνθρώπινη βιολογική του ἀτομικότητα κατεῖχε κάποια ἀνερμήνευτη μαγικὴ δύναμη, ἀλλὰ γιατὶ μεταποίησε ἀκόμα καὶ τὸν βιολογικὸ θάνατο σὲ σχέση μὲ τὸν Θεὸ-Πατέρα σὲ ἐρωτικὴ αὐτοπαράδοση καὶ αὐτοπροσφορά.

 

Ξέρουμε κι ἐμεῖς ἀπὸ τὴν ὑπαρκτική μας ἐμπειρία ὅτι ὁ ἄνθρωπος συγκροτεῖται σὲ λογικὸ ὑποκείμενο ὄχι χάρη στὴ βιολογική του ἀτομικότητα καὶ τὶς ἐγκεφαλικὲς λειτουργίες της, ἀλλὰ μόνο «στὸν τόπο τοῦ Ἄλλου», μόνο μέσα ἀπὸ τὴ σχέση, τὴν ἀναφορικότητα. Ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἐμπειρία βεβαιώνει ὅτι ἡ κλήση τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, κλήση σὲ ἀμεσότητα σχέσης, συγκροτεῖ καὶ τὴν ἴδια τὴν ὑπόσταση τοῦ ὑποκειμένου, τὴν πραγματική του ὕπαρξη. Ζωὴ εἶναι ἡ ἀνταπόκριση σὲ αὐτὴ τὴν ἐρωτικὴ κλήση — ἐάν τε ζῶμεν, ἐάν τε ἀποθνήσκωμεν, τοῦ Κυρίου ἐσμέν. Νυμφίος ὁ Χριστός, μανικὸς ἐραστὴς τοῦ κάθε ἀνθρώπου, ὑποστασιάζει τὴν ὕπαρξή μας μὲ τὸ ζωτικὸ ἐνέργημα τῆς ἀγάπης Του, ἡ οὐσιοποιὸς κλήση τῆς ἀγάπης Του τὴν ἀθανατίζει. Ὁ θάνατος καὶ ἡ ἀνάστασή Του ἀλλάζουν ριζικὰ τὶς ὑπαρκτικὲς δυνατότητες τοῦ κτιστοῦ: Τὸ κτιστὸ μπορεῖ τώρα νὰ ὑποστασιάζει τὶς φυσικὲς ἐνέργειες τῆς ἄκτιστης θείας φύσης, νὰ ὑπάρχει τὸ κτιστὸ μὲ τὸν τρόπο τοῦ ἀκτίστου, τὸν τρόπο τῆς τριαδικῆς ἐρωτικῆς ἀλληλοπεριχώρησης. Αἴρεται ἡ ὑπαρκτικὴ στεγανότητα τοῦ κτιστοῦ, ἡ ὑποταγή του στὴ χωροχρονικὴ περατότητα ποὺ εἶναι συνάρτηση τῆς ὕλης. Τὸ φθαρτὸν πρὸς ἀφθαρσίαν μετεστοιχείωσας, ψάλλει ἡ Ἐκκλησία, καὶ ἀφθάρτου ζωῆς ἔδειξας πηγὴν ἐξ ἀναστάσεως.

 

Ἄλλη γλώσσα, ἄλλη θέα τοῦ ὑπαρκτοῦ καὶ πραγματικοῦ. Ναί, ἐξακολουθοῦμε νὰ πεθαίνουμε, ἀλλὰ γιὰ νὰ σβήσει στὸ χῶμα ἡ ἔσχατη ἀντίσταση στὴν πληρωματικὴ σχέση: ἡ αὐτονομημένη ἀτομικότητα. Ἡ προσωπική μας ὑπόσταση ἐνεργεῖται καὶ ὑποστασιάζει τὸν ἔρωτα τοῦ ἀγαπήσαντος ἡμᾶς καὶ παραδόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν. Τὸ ἐσχατολογικὸ πλήρωμα αὐτῆς τῆς ἀνάστασης θὰ εἶναι ἡ ὁλόκληρη φανέρωση τῶν ὑπαρκτικῶν δυνατοτήτων τοῦ ὄντως ἔρωτος, τῆς πρόσληψης τοῦ κτιστοῦ ἀπὸ τὸ ἄκτιστο: Καινὴ γῆ καὶ καινοὶ οὐρανοί, ἀνάσταση σωμάτων μεταστοιχειωμένων σὲ σάρκα ἐκθεωμένη τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ. Νεοποιεῖς τοὺς γηγενεῖς ὁ πλαστουργὸς χοϊκὸς χρηματίσας. Ἀφθαρτίζεις γὰρ θεοπρεπέστατα ἀπαθανατίζων τὸ πρόσλημμα.

 

Χριστὸς ἀνέστη, ναί, καὶ κανεὶς πιὰ δὲν πεθαίνει. Ὅπως δὲν πεθαίνει ὁ κόκκος τοῦ σίτου ὅταν σαπίζει μέσα στὴ γῆ γιὰ νὰ φέρει καρπὸ ἑκατονταπλασίονα.

 

Χρῆστος Γιανναρᾶς, 26.4.1995, «Ἔρως ζωοποιός». Συμπεριλαμβάνεται στὸ «Ἀντιστάσεις στὴν ἀλλοτρίωση—Ἐπίκαιρη κριτικὴ σχοινοβασία» (Ἀθήνα: Ἴκαρος, 2008).

Γράψτε την άποψή σας

δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Δημοφιλέστερα άρθρα

Το τερματίσαμε! Δυο νέοι υποψήφιοι δήμαρχοι ανακοινώθηκαν μέσα σε μια μέρα!

«Επανεκκίνηση»: ΟΛΑ τα πιστοποιητικά του δήμου, από τον υπολογιστή μας!

Ακόμα σιωπούν για τις καταγγελίες εναντίον τους, Βασιλόπουλος- Παπαλουκά. Ερωτήματα και για τους «4»

Ούτε ο Γιώργος Αράπογλου θα είναι υποψήφιος το 2019

«Τρώνε τις σάρκες τους» στη Δύναμη Κολλητών: Κατά του Άρη Βασιλόπουλου, και η Βάλια Ματσουκά

Δεν θα είναι υποψήφιος δήμαρχος ο Λύσσανδρος Γεωργαμλής

Η διακήρυξη θέσεων του Τάσου Κωνσταντινίδη

«Ανεξάρτητη Πρωτοβουλία»: Ο Αράπογλου δεν μετέχει στις εκλογές, οι υπόλοιποι θα αποφασίσουμε...

Γιόρτασε η τοπική Νέα Δημοκρατία τα 44 χρόνια του κόμματος

Επίσημα υποψήφιος δήμαρχος και ο Τάσος Κωνσταντινίδης

Ανεξέλεγκτος ο εμφύλιος στη Δύναμη (πρώην) «Κολλητών»

«Επανεκκίνηση»: Τα Ανοικτά Σχολεία καταπολεμούν τον φασισμό!

Πρωτοβουλία εναντίον της βίας στα γήπεδα προτείνει η «Επανεκκίνηση»

Ο Μίκης Θεοδωράκης, επίτιμος πρόεδρος στο Μουσείου Προσφυγικού Πολιτισμού στο νέο γήπεδο της ΑΕΚ

Ληστεία σε ξενοδοχείο στον παράλληλο της εθνικής

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

Παπακώστας: Πώς δικαιολογείται αύξηση 76% στον φωτισμό της Πρωτομαγιάς από τη μια χρονιά στην άλλη;
Xρήστης: Ανωνυμος
@11.24 Από που βγαίνει το συμπέρασμα ότι ο Βούρος θα είναι βασικός αντίπαλος του Βασιλόπουλου; Ως πολιτικό πρόσωπο; Ως homo pasokous? Ως ηθο...

Παπακώστας: Πώς δικαιολογείται αύξηση 76% στον φωτισμό της Πρωτομαγιάς από τη μια χρονιά στην άλλη;
Xρήστης: ανώνυμος
@ Ανώνυμος (11/12/2018 11:24) Ξημέρωσε! καιρός να ξυπνήσεις!...

Η ΕΕ χρηματοδότησε 131 δήμους της χώρας για wi-fi. Ο Βασιλόπουλος άφησε και πάλι την πόλη μας, εκτός
Xρήστης: τα παραλέτε
Ρούλη και υπόλοιπη κομπανία της συμφοράς, είστε τόσο άχρηστοι όσο δείχνει το δημοσίευμα?...

Παπακώστας: Πώς δικαιολογείται αύξηση 76% στον φωτισμό της Πρωτομαγιάς από τη μια χρονιά στην άλλη;
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
@11.24 Θα επανεκλεγεί ο Βασιλόπουλος; Βασικός του αντίπαλος ο Βούρος; Θα ψηφίσουν Βασιλόπουλο και κεντροδεξιοί; Κόψε το ρε φίλε το πιοτί πρω...

Παπακώστας: Πώς δικαιολογείται αύξηση 76% στον φωτισμό της Πρωτομαγιάς από τη μια χρονιά στην άλλη;
Xρήστης: Ανώνυμος
Περισσότερο εκτεθειμένοι από όλο αυτό το δημόσιο ξεκατίνιασμα είναι οι όψιμοι "διαφωνούντες" (σε πολλά εισαγωγικά, καθώς ψήφιζαν και στήριζα...

Έγινε η εκδήλωση για τον Μάνο Ελευθερίου
Xρήστης: Φιλαδελφεύς
Έχουμε πει επανειλημμένα ότι όταν δίνουμε ένα Δελτίο Τύπου, για εκδήλωση που έχουμε κάνει, γίνεται σ' αυτό αναφορά του γεγονότος και μόνον, ...

Γιατί οι ευρωεκλογές, ξαφνικά αποκτούν σημασία
Xρήστης: Ναι, στην Ευρώπη των λαών
Υποχρέωση των δημοκρατών πολιτών της Ευρώπης, σ´αυτή την χρονική στιγμή είναι η μάχη κατά του φασισμού. Και μόνο γιαυτό αξίζει η καθολική σ...

Πώς απάντησε ο Μακρόν στα «κίτρινα γιλέκα»
Xρήστης: Γάλλος Τραπεζίτης..
Δεν θα επαναφέρει τον φόρο πλούτου που κατήργησε ως πρώτο του μέτρο που απέδιδε 11 δις στον κρατικό προϋπολογισμό.. Δεν μερίμνησε για τους ...

«Επανεκκίνηση»: Τα Ανοικτά Σχολεία καταπολεμούν τον φασισμό!
Xρήστης: ανώνυμος
@ Πρώην πρόεδρος Δ.Σ. συλλόγου Γονέων και Κηδεμονονων (08/12/2018 00:53) από εξυπναδούλες βλέπω είσαι καλός δεν είδα κύριε πρώην Πρόεδρε ν...

Παπακώστας: Πώς δικαιολογείται αύξηση 76% στον φωτισμό της Πρωτομαγιάς από τη μια χρονιά στην άλλη;
Xρήστης: ανώνυμος
Ναι; τώρα τα θυμήθηκες κύριε Παπακώστα ότι ο ο ρούλης είναι ακατάλληλος; τώρα που το ρολόι δείχνει 12 παρά ένα λεπτό; ρε ουστ από δω! όλοι ...

Γιατί οι ευρωεκλογές, ξαφνικά αποκτούν σημασία
Xρήστης: "Τζογαδόρος"
Τώρα με το Brexit του Η.Β και την κα. Με'ι' ,το πισωγυρισμα των Βρετανών για μη έξοδο και η αλλαγή πολιτικής του Μακρόν, μπαίνει "μπουρλότο...

Παπακώστας: Πώς δικαιολογείται αύξηση 76% στον φωτισμό της Πρωτομαγιάς από τη μια χρονιά στην άλλη;
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανιδης
@19.42 Και γνωρίζω και τα έχω γράψει κι έχω υποστεί τόνους λάσπης από τον δήμαρχο και τα αμελέτητα υποπόδιά του. Το ζήτημα είναι ότι χάρη ...

Έγινε η εκδήλωση για τον Μάνο Ελευθερίου
Xρήστης: Ανώνυμος
Μια από τις καλύτερες εκδηλώσεις που έχει παρουσιάσει ποτέ Δημοτική Αρχή στα χρονικά του Δήμου μας, απ' ότι θυμάμαι. Συγχαρητήρια ********στ...

Παπακώστας: Πώς δικαιολογείται αύξηση 76% στον φωτισμό της Πρωτομαγιάς από τη μια χρονιά στην άλλη;
Xρήστης: "Τζογαδόρος"
Κρίμα, γιατί ενώ ψηφίσθηκε ομόφωνα η απόφαση για έγκριση των εξόδων, τώρα παριστάνει τον "υπερασπιστή" του Δημόσιου συμφέροντος και δίκαια π...

Παπακώστας: Πώς δικαιολογείται αύξηση 76% στον φωτισμό της Πρωτομαγιάς από τη μια χρονιά στην άλλη;
Xρήστης: @Κώστας (10/12/2018 13:35)
Ετσι ακριβώς. Καθόμαστε και απολαμβάνουμε το ξεκατίνιασμα. Και όταν αναλάβει το έργο της για ορισμένα θέματα και η δικαιοσύνη τότε θα πέσει ...

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©