Δεσποτόπουλος: Οι σωτήρες της Ελλάδας πέθαναν ή στη φυλακή ή στην εξορία

Δημοσιεύτηκε στις 10/02/2016 στην κατηγορία Παρεμβάσεις  |  δεν υπάρχουν σχόλια

Έζησε την Καταστροφή της Σμύρνης, τον Εμφύλιο, τη Μακρόνησο. Με επιστολή του προς τον χουντικό στρατιωτικό Γκιζίκη διαδραμάτισε ρόλο στη ματαίωση της εκτέλεσης του Αλέκου Παναγούλη.

 

 Ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος, που έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών την Κυριακή 7 Φεβρουαρίου, παραχώρησε τη συνέντευξη που ακολουθεί- μία από τις τελευταίες συνεντεύξεις του- στα μέσα Ιανουαρίου 2015 (λίγο προτού εισέλθει στα 103) και λίγες ημέρες πριν από τις εθνικές εκλογές.

Η συνάντηση έγινε στο ταπεινό διαμέρισμα όπου διέμεινε τα τελευταία χρόνια στην Κυψέλη, στο σπίτι της αδελφής του. Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Μετρό» (τεύχος Φεβρουαρίου 2015).

 

Ακολουθεί η συνέντευξη:

Διαυγής, με προκλητικά δυνατή μνήμη, προικισμένος, πέραν της εξαιρετικής παιδείας, με έμφυτη ευγένεια, αλλά και ένα σπάνιο αίσθημα ευθύνης ως προς την έκφραση του δημόσιου λόγου, ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος, ο ακαδημαϊκός, ο καθηγητής Φιλοσοφίας σε Ελλάδα και Γαλλία, ο δύο φορές υπουργός -στις κυβερνήσεις Γρίβα και Ζολώτα- ο ευπατρίδης, μίλησε στο «Μετρό».

 

Η συνομιλία με τον Κωνσταντίνο Δεσποτόπουλο αποτελεί μαρτυρία και, την ίδια στιγμή, πολύτιμη εμπειρία από κάθε άποψη, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης της γλώσσας.

 

Μπορεί, όπως ο ίδιος ορθά θυμίζει, να ανήκει στη «μία γενεά πολύπαθη», ωστόσο, στη δίνη μίας μεγάλης οικονομικής και ανθρωπιστικής κρίσης, γνωρίζει ότι κάθε γενιά δικαιούται τα δικά της δεινά.

 

Στις εκλογές θα ψηφίσει, θα ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα με συνέπεια. «… Είναι το στοιχειώδες καθήκον του πολίτου» λέει.

Όσον αφορά στις τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις, η απάντηση του εμπεριείχε μία σοβαρότητα αφοπλιστική: «Επί του ερωτήματος αυτού δεν θα ήθελα να πω. Δεν αναμειγνύομαι ενεργά στην πολιτική, συνεπώς δεν έχω όλα τα στοιχεία για να μιλήσω υπεύθυνα.

 

Έχω μία μεγάλη πείρα για τα ελληνικά πράγματα, διότι ανήκω σε μία γενεά πολύπαθη. Έζησα τον πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο -παιδάκι ήμουν- τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ενεργά το 1940-41, στην πρώτη γραμμή ως έφεδρος αξιωματικός και αν επέζησα (και η τύχη βοήθησε) είναι επειδή είχα αρίστην εκπαίδευσιν στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών, εφικτήν διότι ως παλιός αθλητής μπορούσα να υποβληθώ στη βαριά άσκηση.

 

Και έχω γνώμη διά την ελληνικήν πολιτικήν, που την έχω εκφράσει και στο βιβλίο μου «Ιστορικά». Δεν θέλω διά τα επίκαιρα να ομιλώ, θέλω να τηρήσω τη στάση υπεράνω κομμάτων. Λόγω και ηλικίας, λόγω και παιδείας αν θέλετε, αισθάνομαι, άπαξ και δεν έχω εμπλακεί στην πολιτική -και δύο φορές που έγινα υπουργός, έγινα διά λόγους υπηρεσιακής κυβερνήσεως, εκεί υπηρέτησα και όχι σε κυβέρνηση κοινοβουλευτικά στηριγμένη– ότι δεν χρειάζεται να ομιλώ».

 

Από την Καταστροφή της Σμύρνης, της οποίας υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας, ένα 9χρονο αγόρι στο σκοτάδι του πολέμου, όπου η οικογένεια θρήνησε τον θάνατο του μόλις 9 μηνών αδελφού του, μέχρι την επιστολή προς τον χουντικό στρατιωτικό Φαίδωνα Γκιζίκη –με τον οποίον τον συνέδεε συγγένεια εξ αγχιστείας– για την αποτροπή της εκτέλεσης του Αλέκου Παναγούλη, ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος είναι η περίπτωση του bigger than life.

 

Το «Μετρό» παραθέτει αποσπάσματα της συνομιλίας μαζί του, αφού την επομένη της συνάντησης και έχοντας απόλυτη συναίσθηση της εκτροπής του χρόνου -μιάμιση ώρα διήρκεσε η κουβέντα μαζί του- ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος επικοινώνησε για το αυτονόητο: «Σας εξουσιοδοτώ, επειδή είπαμε πολλά, να παραλείψετε όσα θεωρείτε επουσιώδη». Ποια θεωρούνται άραγε επουσιώδη σε έναν τόσο πυκνό δημόσιο και ιδιωτικό βίο;

 

Και ξέρετε τι εσήμαινε η Σμύρνη;

«… Ένα θα σας πω… Όταν το 1854 υπήρξε στην Αθήνα επιδημία και έμειναν ορφανά πολλά κορίτσια, είπε η βασίλισσα Αμαλία, πρέπει κάτι να κάνουμε. Αλλά χρήματα δεν υπήρχαν. Εκληρονόμησε μία θεία της από τη Γερμανία, 66.000 δραχμές περίπου, τα έδωκε όλα, δεν επαρκούσανε. Της είπαν τότε, να κάνουμε πανελλήνιο έρανο. Και η μεν Αθήνα συγκέντρωσε 6.600 δραχμές, η Σμύρνη έστειλε 250.000 δραχμές. Θέλω να πω, πόσο οι Σμυρναίοι είχαν και οικονομικήν ρώμην και φιλοτιμίαν και πατριωτισμόν…

 

Έζησα παιδάκι την Καταστροφή. Είδα να καίγεται η Σμύρνη, η ελληνική συνοικία και η αρμένικη. Η τουρκική, η εβραϊκή και η συνοικία των Ευρωπαίων έμειναν άθικτες.

 

… Ο Πλαστήρας διέταξε και τα πλοία -χωρίς σημαίες, για να μην ερεθιστεί ο τουρκικός όχλος- κατέπλευσαν στο λιμάνι για να πάρουν τα γυναικόπαιδα. Οι Τούρκοι κρατούσαν τον πατέρα μου όμηρο, όπως όλους τους άνδρες από 16 χρονών και πάνω. Και όταν φτάσαμε στο λιμεναρχείο της Μυτιλήνης, εξαντλημένοι, ιδίως τα παιδιά, το λιμεναρχείο λέει, δεν επιτρέπεται, να πάτε στην Καβάλα ή, όπου αλλού, έχουν συγκεντρωθεί πολλοί εδώ.

 

Η μητέρα μου τότε λέει στον πλοίαρχο, έχω συγγενείς στο νησί και δεν πρόκειται να επιβαρύνω την κοινότητα. Βρείτε μου έναν τρόπο να βγω με τα παιδιά μου, τον άνδρα μου τον κράτησαν οι Τούρκοι, αλλιώς θα πέσουμε στη θάλασσα να πνιγούμε. Ο πλοίαρχος κρυφά μας έβγαλε, τη μητέρα μου, εμένα με τον δίδυμο αδελφό μου, την αδελφή μου, νεότερή μας και το βρέφος, τον μικρό αδελφό μας, που τελικά χάθηκε από τις κακουχίες. Εμείς, που ήμαστε 9 ετών, ανθέξαμε…»

 

Το έθνος, τα πάθη και τα κλέη

«… Ο Εμφύλιος ήταν λίγο αντανάκλαση της διεθνούς αντιδράσεως, φοβούμαι. Άλλη εξήγηση πιο πιθανή δεν βλέπω και έβλαψε πολύ την Ελλάδα, αλλά ξεπεράστηκε κι αυτό. Το έθνος έχει πολλά πάθη παράλληλα προς τα πολλά κλέη.

 

Εάν δει κανείς την Ελληνική Επανάσταση, τι ασχημίες και τι εμφύλιος πόλεμος υπήρχε τότε, παρηγοριέται. Όπως και στην αρχαιότητα. Οι σωτήρες της Ελλάδας πέθαναν ή στη φυλακή ή στην εξορία…

 

Μακρόνησος: Θυμούμαι όσους κράτησαν την αξιοπρέπεια μέχρις εσχάτων

Στον Εμφύλιο είχα την ατυχία, όταν στρατεύτηκα και παρουσιάστηκα, μετά την εκπαίδευση να πάρω φύλλο πορείας για τη Μακρόνησο, όπου τοποθετούνταν οι θεωρούμενοι ως επικίνδυνοι στον Εμφύλιο Πόλεμο και προσκείμενοι στην Αριστερά.

 

Θυμάμαι, ειδοποίησα τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, τον έξοχον αυτόν πολιτικό, ο οποίος είπε στον Βεντήρη, τότε υφιστάμενο του, όταν στέλνεις τον Δεσποτόπουλο στη Μακρόνησο είναι σα να στέλνεις εμένα. Εκεί είχα καθήκον να υπερασπιστώ την τιμή της Φιλοσοφίας. Τους πρώτους μήνες ήταν μία κατάσταση ανεκτή… Θυμούμαι όσους κράτησαν την αξιοπρέπεια μέχρις εσχάτων… Όταν βγήκα από τη Μακρόνησο, προσπάθησα να σώσω κάποιους ανθρώπους και ψυχολογικά και με διαβήματα στην Αθήνα… Εκείνο που με ενοχλούσε ήταν οι θανατικές εκτελέσεις. Είχα γράψει άρθρο εναντίον της ποινής του θανάτου…»

 

Παναγούλης, Γκιζίκης και «απευθύνω έκκλησιν»

«Όταν ο Παναγούλης δικαζόταν, ήμουν στο Παρίσι. Λέω του Κωνσταντίνου Καραμανλή, φίλου μου από την Κατοχή, εσύ που έχεις κύρος, βάλε τους Γάλλους υπουργούς να επέμβουν… Μπα, μου λέει, δεν πιστεύω να είναι τόσο ηλίθιος ο Παπαδόπουλος ώστε να ηρωοποιήσει τον Παναγούλη. Μαθαίνω ότι ο Παναγούλης καταδικάστηκε εις θάνατον. Φοβήθηκα μήπως εκτελεστεί την επομένη. Βγαίνω στον δρόμο, ψάχνω και βρίσκω ένα διανυκτερεύον τηλεγραφείο.

 

Και στέλνω τηλεγράφημα στην Αθήνα: ‘Φαίδωναν Γκιζίκην, Στρατιωτικόν Διοικητήν Αθηνών (άρα αρμόδιο για να εκτελέσει την ποινή)… Απευθύνω έκκλησιν…’ Ο Γκιζίκης το πήρε και συμμορφώθηκε. Όπως έμαθα εκ των υστέρων, όπως είπε και στον Παπαζήση, έχει δίκιο ο Δεσποτόπουλος, τι θα χάσουμε αν του δώσουμε χάρη του Παναγούλη; Ήταν σύζυγος της αδελφής της συζύγου μου ο Γκιζίκης. Με σεβόταν….»

 

Πρόεδρος του Ελληνοσοβιετικού Συνδέσμου

«… Είχε γίνει ένας ελληνογαλλικός σύνδεσμος νέων με πρόεδρο τον πολύ φίλο μου, Κώστα Ζαΐμη. Ήρθαν οι φοιτητές και μου είπαν να γίνω πρόεδρος σε έναν ελληνοσοβιετικό. Τους είπα, ρε παιδιά, εγώ διδάσκω τώρα στο Πανεπιστήμιο, δεν έχω καιρό. Κι εκείνοι επέμεναν, μόνον εσείς.

 

Δέχτηκα τελικά, αφού συμβουλεύτηκα τον φίλο μου τον Καρτάλη και μου είπε, ως φίλος πρέπει να σου πω να μην δεχθείς, διότι με τον ανόητο φανατισμό που υπάρχει σήμερα θα σε βλάψει στην ακαδημαϊκή σταδιοδρομία σου. Ως δημόσιος ανήρ, πρέπει να σε παροτρύνω να δεχθείς, για να έχεις την ευχέρεια να διαβιβάζεις τα ελληνικά αιτήματα προς τη σοβιετική πρεσβεία…»

 

Περί έρωτος

«… Ε, τώρα αυτά είναι λίγο εσωτερικά, να λέγονται δημόσια; Υπάρχει μία επιστολή που λέει: ‘Το μήνυμα της παρουσίας σου αρχαγγελικό σάλπισμα. Είσαι η χάρη του πόθου, είσαι η άρση του μόχθου. Είσαι η γήινη αιθρία, η ουράνια ευφορία…’ Αυτά έγιναν όταν ήμουν 25 ετών. Τότε…

 

… Με την πρώτη σύζυγο υπήρξε διαζύγιο όταν αναγκάστηκα να φύγω, να διαφύγω στη Γαλλία για να μην πάω εξορία επί Χούντας.

 

Η δεύτερη σύζυγος έφυγε από τη ζωή δυστυχώς πριν από λίγα χρόνια…»

 

Το πιο μεγάλο μάθημα

«… Άλλο στον πόλεμο, άλλο στην ειρήνη. Είχα την τύχη οι γονείς μου να με αναθρέψουν με θάρρος και συναίσθηση καθήκοντος… Δεν εδείλιασα όταν υπήρχαν αντιξοότητες ή κίνδυνοι…»-

Γράψτε την άποψή σας

δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Δημοφιλέστερα άρθρα

Η υποψηφιότητα Βούρου αποτελεί προσβολή για τη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα

Ο Παντελής Γρετζελιάς σε ρόλο «Ελ Σιντ» ποντάρει στο συναίσθημα, όχι στη λογική

Άσπρα κοράκια, κόκκινα κοράκια, κοκορίκο!

«Βουνό» τα εμπόδια στο δρόμο του Χάρη Τομπούλογλου προς τη δημαρχία

Τροχαίο στο κέντρο της πόλης - Σοβαρός τραυματισμός του δημοτικού συμβούλου Νίκου Παπανικολάου

Αυτό είναι το ψηφοδέλτιο της «Πόλης Ενότητα»

Υποχρέωση κάθε δημοκράτη η ήττα του Άρη Βασιλόπουλου

Αυτοκτόνησε εν ενεργεία αστυνομικός στη Νέα Φιλαδέλφεια

Βίαια επεισόδια μεταξύ οπαδών και αστυνομικών στη βόρεια Φιλαδέλφεια - Δώδεκα προσαγωγές

Μπράβο! Διεθνές βραβείο στους μαθητές του 2ου ΕΠΑΛ Νέας Φιλαδέλφειας

Γιατί κατεβαίνω με τη Ρένα Δούρου

Για άλλη μια φορά τα φασισταριά της πόλης επιτέθηκαν εναντίον της τοπικής Νέας Δημοκρατίας

Μυστηριώδης εξαφάνιση 36χρονου από τη Νέα Φιλαδέλφεια: Απαγωγή ή δολοφονία;

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...

Βασίλης Αποστολίδης

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

Η υποψηφιότητα Βούρου αποτελεί προσβολή για τη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα
Xρήστης: @(24/05/2019 13:02)
Δεν σε έχει ανάγκη για να εκλεγεί ο Βούρος πελάτη γαυροπαράγκα. Και μη μιλάς και πολύ ιδιαίτερα για το κύπελλο. Μόνο μια φορά κατάφερες να ...

Η υποψηφιότητα Βούρου αποτελεί προσβολή για τη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα
Xρήστης: Τι δεν καταλαβαίνεις ;
@ 09:24 Αν εισαι ένας από αυτούς που τους έχουν τάξει θέση στο project θα το σεβαστώ. Έχω περάσει στην ζωή μου κάποιο χρονικό διάστημα ανεργ...

Η υποψηφιότητα Βούρου αποτελεί προσβολή για τη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα
Xρήστης: @Ανωνυμος (24/05/2019 12:29)
Εμείς γαυράκο καρπαζοεισπράκτορα που απαντάς στον εαυτό σου θα σε αντιμετωπίσουμε όπως εδώ και 4 χρόνια. Συνέχισε την κλάψα. Δεν σου έφτανε ...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: @Ανωνυμος (24/05/2019 12:40)
Η περιοχή θα γνωρίσει πρωτόγνωρη ανάπτυξη με νέες θέσεις εργασίας. Αυτός που θα καταστραφεί και δεν σώζεται με τίποτα είσαι εσύ και οι όμοιο...

Η υποψηφιότητα Βούρου αποτελεί προσβολή για τη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα
Xρήστης: Οι πολλοί ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ της πόλης στηρίζουμε...
ΓΙΑΝΝΗ ΒΟΥΡΟ. Την ημέρα που μίλησε για πρώτη φορά στη ζωή του σε τοπικό κοινό, όταν έκανε τα εγκαίνια του εκλογικού του κέντρου στην Πανόρμο...

Η υποψηφιότητα Βούρου αποτελεί προσβολή για τη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα
Xρήστης: @Έκαστος εφ’ ω ετάχθη
Η είσαι απλά αντιαεκτζής αντιγηπεδικός ή τελείως άσχετος. Ζήτησε ποτέ κάποιος Αεκτζής πλατεία δίπλα στο γήπεδο; Όταν δεν έχει αγώνα ποιοι θα...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: Ανωνυμος
Ο λαός της Φιλαδέλφειας μέχρι τώρα δεν πιάστηκε κορόιδο για να ψηφίσει συνδυασμούς που έβγαιναν με σημαία το γήπεδο! Δεν το θέλει το γήπεδ...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: @Ανώνυμος (24/05/2019 05:13)
Το παραμύθι γελοίε είναι ότι μόνο ο Βούρος στήριξε τα μνημόνια επειδή ψήφισε κάποιο απο αυτά. Και ότι οι υπόλοιποι που τα στηρίζουν μέρα νύχ...

Η υποψηφιότητα Βούρου αποτελεί προσβολή για τη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα
Xρήστης: Ανωνυμος
@04.36 Ελπίζω να έχεις καταλάβει ότι έχεις ανοίξει διάλογο με τον Κώστα Γιώργο Τάσο Νίκο κλπ!!! Αντιμετώπισε τον ανάλογα! Με καλοσύνη!...

Μαίνεται ο εμφύλιος μεταξύ των συνυπεύθυνων- Κολλητοί Βασιλόπουλου, εναντίον Βασιλόπουλου!
Xρήστης: Οι άτυχοι συστρατευόμενοι
Το κακό για την διοίκηση Βασιλόπουλου ήταν ότι ειχε πολλά "βαρίδια". Το καλό είναι οτι απαλλάχτηκε από αυτά, χωρίς μάλιστα να προσπαθήσει κα...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: Το στοίχημα...
Κατά την ταπεινή μου άποψη κύριε Σεϊτανίδη ,το μεγάλο στοίχημα σε αυτές τις εκλογές είναι η μαζική παρουσία του κόσμου στις κάλπες. Πέρα από...

Η υποψηφιότητα Βούρου αποτελεί προσβολή για τη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα
Xρήστης: @Ε ρε γλέντια
Δεν μπορείς να κατανοήσεις ούτε το αυτονόητο. Ότι δηλαδή πράγματι η πόλη χτίστηκε λάθος γύρω από το γήπεδο. Οπότε τι άλλο να καταλάβεις από ...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: @Ανωνυμος(23/05/2019 23:55)
Πιο λαϊκιστής πεθαίνεις. Με τέτοια άθλια επιχειρήματα σπρώχνεις περισσότερο κόσμο να ψηφίσει Βούρο....

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: Προσοχή στη σταυροδοσία. Φέτος ειδικά έχει σημασία.
Διαβάζω για τον συνδυασμό του Βούρου ότι έχει μαζέψει πολύ παλιό έμψυχο υλικό και ένα κάρο παλιούς αντιδημάρχους και παράγοντες από αυτούς π...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: Ανώνυμος
@ 20:41. Αν θέλεις να συνεχίσουμε να κάνουμε διάλογο, έστω και αν το κάνουμε οι υπόλοιποι για να σπάμε πλάκα μαζί σου, φρόντισε να μάθεις στ...

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©