Σάββατο πρωί με Λιστ (video)

Δημοσιεύτηκε στις 05/12/2015 στην κατηγορία Μουσική  |  δεν υπάρχουν σχόλια

Με τις Ουγγρικές Ραψωδίες του Φραντς Λιστ σας προτείνουμε να αρχίσετε αυτό το σαββατοκύριακο, το πρώτο του Δεκεμβρίου, που ακόμα, όμως, δεν έχει φέρει τον χειμώνα. 

 

 
 

Ο Φραντς Λιστ ήταν εκείνος που επινόησε τον πιανίστα ως σταρ: τον βιρτουόζο που καταλαμβάνει το κέντρο της σκηνής για ένα ολόκληρο βράδυ μπροστά σ' ένα αφοσιωμένο, λατρευτικό κοινό. Και μόνη η παρουσία του έκανε τις γυναίκες να εκστασιάζονται. Κρατούσαν τις γόπες από τα πούρα του και τις έκρυβαν στο ντεκολτέ τους.

 

Πριν από τον Λιστ, οι πιανίστες έπαιζαν συνήθως ένα μόνο κομμάτι σε μεικτά προγράμματα συναυλιών. Ο Ούγγρος συνθέτης, όμως, δεν επινόησε απλώς το ρεσιτάλ πιάνου. Υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες-πιανίστες όλων των εποχών και άσκησε την πιο σημαντική επιρροή στην εξέλιξη του οργάνου και στο ταξίδι του προς τη σύγχρονη μορφή του. Φέτος θα γιορταστεί η 200ή επέτειος της γέννησής του: φαίνεται σαν ψέμα, αν λάβουμε υπόψη ότι η επιρροή του κατά τον 20ό αιώνα υπήρξε το ίδιο μεγάλη όσο τον 19ο.

 

Τείνουμε να ξεχνάμε ότι, τα παλιότερα χρόνια, οι συνθέτες σε γενικές γραμμές είτε έπαιζαν τα δικά τους κομμάτια είτε αυτά δεν εκτελούνταν ποτέ. Ο Λιστ όμως συνήθιζε να προγραμματίζει μουσική άλλων συνθετών στα κοντσέρτα του. Ηταν αυτός που επινόησε επίσης την ιδέα της masterclass: τον δάσκαλο του πιάνου σαν γκουρού που προσείλκυε σπουδαστές απ' όλο τον κόσμο.

 

Ο Λιστ λάνσαρε επίσης την ιδέα του διευθυντή ορχήστρας ως περφόρμερ, ως πρωταγωνιστή στις συναυλίες, ενώ καθιέρωσε επίσης τη συνήθεια να παίζουν οι μουσικοί από μνήμης. Πριν από τον Λιστ, το να βάζεις κατά μέρος την παρτιτούρα ήταν σαν να έδειχνες έλλειψη σοβαρότητας. Μετά τον Λιστ, έγινε συνηθισμένο. Είναι πολύ δύσκολο, πράγματι, να εκτιμηθεί σ' όλο της το μέγεθος η επιρροή που άσκησε επί έναν αιώνα στη ζωή των συναυλιών.

 

Αν όμως ο Λιστ ως πιανίστας, δάσκαλος και μαέστρος υπάρχει τώρα μόνο σαν ανάμνηση, αφήγηση και επιρροή, ο Λιστ ως συνθέτης θα βρίσκεται μαζί μας για πάντα. Η άποψη ότι η μουσική του ήταν επιπόλαιη εγκαταλείφθηκε καθώς προχωρούσε ο 20ός αιώνας. Ο Βάγκνερ έμαθε περισσότερα από τους πρώιμους πειραματισμούς του Λιστ με τις χρωματικές αρμονίες απ' όσο ήθελε να παραδεχθεί, και ο Ούγγρος μουσικός συγκρότησε το λεξιλόγιο ενός αδρού ρυθμικού πρωτογονισμού που ο Μπάρτοκ, ο συμπατριώτης του, θα αξιοποιούσε τόσο καρποφόρα. Μερικά από τα όψιμα έργα για πιάνο του Λιστ, όπως η «Μακάβρια Τσάρντας», δημιουργούν υφές και χρώματα που ο Μπάρτοκ χρησιμοποίησε αναλλοίωτα και που άνοιξαν τον δρόμο για έναν ολόκληρο αιώνα μουσικής πιάνου.

 

Επισκέφθηκα το Μουσείο Λιστ όταν πήγα στη Βουδαπέστη πέρυσι. Παρότι ο Λιστ ποτέ δεν έμεινε κανονικά στην πόλη, νοίκιαζε ένα σπίτι τριών δωματίων, για να δέχεται εκεί τους μαθητές του. Αυτός ο χώρος, που μοιάζει πιο πολύ με κελί μοναχού παρά με ενδιαίτημα πρίγκιπα, στεγάζει σήμερα το μουσείο. Δεν μου επιτράπηκε να δοκιμάσω κανένα από τα πιάνα (δύο Chickering και ένα Bosenforfer), αλλά αν μπορούσα, τι θα έπαιζα; Ισως τα δύο πρώτα μέτρα από το «Τριστάνος και Ιζόλδη», όχι τόσο επειδή το όνομα του ιππότη ήταν η τελευταία λέξη που είπε ο Λιστ, όσο γιατί ο Βάγκνερ ήταν γιος του Ούγγρου, τόσο από μουσική άποψη όσο και εξ αγχιστείας, αφού είχε παντρευτεί την κόρη του Λιστ, την Κόζιμα.

 

Αν όμως ο Λιστ επηρέασε τόσο το μουσικό τοπίο του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, από πού προερχόταν ο ίδιος; Υπάρχουν δύο πηγές για το πρώιμο μουσικό στυλ του: οι μετα-κλασικοί, προ-ρομαντικοί, γοργοδάχτυλοι πιανίστες-συνθέτες της γενιάς του Καρλ Τσέρνι, του δασκάλου του· και ο Παγκανίνι, με τη δαιμονική βιρτουοζιτέ και τη μυστηριώδη προσωπικότητά του. Ο Λιστ πάντρεψε τη δεξιοτεχνία του πρώτου με τη φαντασμαγορική επιδεικτικότητα του δεύτερου για να δημιουργήσει ένα νέο στυλ. Η ιδιοφυΐα του Λιστ έγκειται στον τρόπο που συνδύασε αυτές τις παραδόσεις προχωρώντας παραπέρα, σε συνθέσεις που, ενώ απαλύνουν τις υπερβολές, προσφέρουν γενναιόδωρες ευκαιρίες για να επιδείξει ο πιανίστας την τεχνική του.

 

Ούτε άγιος, αλλά ούτε και απατεώνας

 

Το ερώτημα όμως παραμένει: με όλα αυτά τα επιτεύγματα, γιατί ο Λιστ έμεινε υποτιμημένος για τόσο καιρό; Και γιατί η 200ή επέτειος της γέννησής του δεν αναμένεται να γιορταστεί με τόση λαμπρότητα όσο εκείνη του Σοπέν το 2010;

 

Ο Σοπέν ήταν αυστηρός και απαιτητικός στη δουλειά του: παρουσίασε στον κόσμο ένα επίλεκτο σύνολο θησαυρών, ενώ ο Λιστ έδωσε ένα τεράστιο μωσαϊκό έργων, από αριστουργήματα μορφικής τελειότητας, όπως η Σονάτα σε Σι ελάσσονα, μέχρι κομμάτια τελείως βαρετά και κοινότοπα.

 

Υπάρχει αρκετό «ψωμί» στο έργο του Λιστ που να του εξασφαλίζει τη θέση του ανάμεσα στους μεγάλους συνθέτες, αλλά και αρκετή σαβούρα. Επειδή ο Λιστ πέρασε τη ζωή του επί σκηνής, είναι εύκολο να τον δούμε απλώς σαν ένα ηθοποιό: κάποιον που του έλειπε η ειλικρίνεια και η ακεραιότητα, που έκανε πράγματα μόνο για επίδειξη. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ζωή του ήταν επιδεικτική στο δημόσιο πεδίο - αλλά και με πολλές συγκρούσεις στο ιδιωτικό. Η σχέση του με τη Μαρί ντ' Αγκού, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, έγινε πηγή άγριου κουτσομπολιού στα παρισινά σαλόνια προκαλώντας του πολύ άγχος.

 

Πιστεύω όμως ότι, στην πραγματικότητα, η ειλικρίνεια και η ακεραιότητά του ήταν αυτές που τον ώθησαν να μην κρύψει τις εσωτερικές του θύελλες, να ζήσει και να εργαστεί σε δημόσια θέα με όλες τις συνέπειες. Ελάχιστα τον ένοιαζε τι σκεφτόταν ο κόσμος, όσον αφορά τη μουσική ή την ηθική του. Οταν, τριαντάρης, εγκατέλειψε τον δρόμο του περιοδεύοντος βιρτουόζου για να αφοσιωθεί στη σύνθεση και τη διδασκαλία, αρνούμενος να πληρώνεται και ταξιδεύοντας συνήθως σε βαγόνια τρίτης θέσης, ήταν μια συνειδητή απόφαση να εμβαθύνει στη ζωή του και να εξερευνήσει τις πιο θεμελιακές επιθυμίες του.

 

Θα ήταν λάθος να δούμε τον Λιστ σαν άγιο ή σαν απατεώνα. Πάντως, εκείνοι που περνούν αρκετό χρόνο μαζί του στο πιάνο, συνήθως τον θεωρούν φίλο.

* Ο Στίβεν Χόου που έγραψε το παραπάνω κείμενο, είναι σολίστας του πιάνου

 

Γράψτε την άποψή σας

δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Δημοφιλέστερα άρθρα

Η υποψηφιότητα Βούρου αποτελεί προσβολή για τη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα

Ο Παντελής Γρετζελιάς σε ρόλο «Ελ Σιντ» ποντάρει στο συναίσθημα, όχι στη λογική

Άσπρα κοράκια, κόκκινα κοράκια, κοκορίκο!

«Βουνό» τα εμπόδια στο δρόμο του Χάρη Τομπούλογλου προς τη δημαρχία

Τροχαίο στο κέντρο της πόλης - Σοβαρός τραυματισμός του δημοτικού συμβούλου Νίκου Παπανικολάου

Αυτό είναι το ψηφοδέλτιο της «Πόλης Ενότητα»

Υποχρέωση κάθε δημοκράτη η ήττα του Άρη Βασιλόπουλου

Αυτοκτόνησε εν ενεργεία αστυνομικός στη Νέα Φιλαδέλφεια

Βίαια επεισόδια μεταξύ οπαδών και αστυνομικών στη βόρεια Φιλαδέλφεια - Δώδεκα προσαγωγές

Ολόκληρη η ομιλία του Τάσου Κωνσταντινίδη στα εγκαίνια του εκλογικού κέντρου της «Πόλης Ενότητα»

Μπράβο! Διεθνές βραβείο στους μαθητές του 2ου ΕΠΑΛ Νέας Φιλαδέλφειας

Γιατί κατεβαίνω με τη Ρένα Δούρου

Μυστηριώδης εξαφάνιση 36χρονου από τη Νέα Φιλαδέλφεια: Απαγωγή ή δολοφονία;

Για άλλη μια φορά τα φασισταριά της πόλης επιτέθηκαν εναντίον της τοπικής Νέας Δημοκρατίας

Κωνσταντινίδης: Κύριε Βασιλόπουλε, οφείλετε να δώσετε άμεσα και δημοσίως εξηγήσεις στην πόλη

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: Γ.κ.
Αυτό δεν είναι τοπική παράταξη. Είναι ένα μόρφωμα ετερόκλητων βαρονιών παντός τύπου. Οι περισσότεροι υποψήφιοι μάλιστα ενδιαφέρονται μόνο γι...

Ο Παντελής Γρετζελιάς σε ρόλο «Ελ Σιντ» ποντάρει στο συναίσθημα, όχι στη λογική
Xρήστης: Μέγας πολιτικός τυμβωρύχος
Στην αποψινή του ομιλία ο τέως (και όχι πρώην, μιας και δεν θα ξαναγίνει) δήμαρχος, πέραν του ότι προέβαλε μια αστεία δικαιολογία για το ότι...

Η υποψηφιότητα Βούρου αποτελεί προσβολή για τη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα
Xρήστης: @Ανώνυμος (22/05/2019 16:11)
Ναι ανώνυμε απλέ πολίτη σε πιστέψαμε. Άραξε τώρα και απόλαυσε την πρωτιά του Βούρου γιατί ο χρόνος τελείωσε. ...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: Μόνο Βούρος
Πανικό βλέπω. Σας γλεντάει ο Βούρος απο τώρα. Να χαίρεστε τους δικούς σας υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους που κατεβαίνουν σαν απλοί εργάτες...

Ο Παντελής Γρετζελιάς σε ρόλο «Ελ Σιντ» ποντάρει στο συναίσθημα, όχι στη λογική
Xρήστης: Ανωνυμος
@15.19 Άσε τα μηνυματα που έρχονται κατά μέρος! Ο Χαρίλαος είχε πει κάτι πολύ σωστό! Η κάλπη είναι γκαστρωμενη! Το έγραψα και στο τέλος του ...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: Ροντρίγκεζ
@17:40 Ετσι ακριβως! Αυτοι που δεχτηκαν να τους χειραγωγησει ο Παντελης και κρυφτηκαν κατω απ τα φουστανια καποιας Γαϊτανα, αυτοι που δεν ει...

Οι δημοκρατικοί πολίτες αντιστέκονται σε φασιστικού τύπου πιέσεις
Xρήστης: Ανωνυμος
Που ζείτε; Ο Τσίπρας έχει αρχίσει τον εκβιασμό με παροχές που " αν δεν με ψηφίσετε θα τις κόψουν οι άλλοι" Ο Βασιλόπουλος μέσα σε ένα μήνα ε...

Οι δημοκρατικοί πολίτες αντιστέκονται σε φασιστικού τύπου πιέσεις
Xρήστης: @Φασισμός - Μαφία: ένα τσιγάρο δρόμος
Φασισμός και μαφία μάθαμε πολύ καλά τι σημαίνει στην πόλη μας. Με την κατασπατάληση του χρήματος των δημοτών σε άθλιες στημένες μελέτες και ...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: Για γέλια
Στο παρά πέντε αγωνιώδης προσπάθεια να παρουσιάσουμε σαν αποτυχημένους μόνο τους συνεργάτες του Βούρου. Για υποψηφίους άλλων συνδυασμών με α...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: Στημένο το σκηνικό
Τα μεγάλα οικονομικά μεγέθη που παίζουν στην πόλη έχουν φτιάξει τον ιστό της αράχνης για το επόμενο ΔΣ. Δεν είναι μόνο ο Βούρος. Έχουν δέσει...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: Ε
Το 2010-14οι γαιταναιοι εμαχοντο επικα τους αλλους στο δς,αλλα εκαναν κρισιμες ΦΑΝΕΡΕΣ δουλειες παρεα:πχ μισθωσε το ηρωδειο καφε επι της δεκ...

Γιατί κατεβαίνω με τη Ρένα Δούρου
Xρήστης: ΄΄Τζογαδόρος΄΄
Είστε για για πλάκα λεβέντες, αυτά που γράφετε και τα θεωρείτε ως ΄΄σοβαρά΄΄ επιχειρήματα, από που τα πείρατε, από το ΄΄ΜΑΚΕΛΕΙΟ΄΄ !!!!!...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: τα παραλέτε
Θα το θέλανε πολύ να εξηγήσουν τον λόγο, αλλά τους είναι πολύ δύσκολο. Απλά, δεν υπάρχει λόγος. Σήμερα μπάινουν εδώ, και αύριο κάπου αλλού. ...

Αν δε μας πουν τίποτα, θα υποθέσουμε τα πάντα...
Xρήστης: ΄΄Τζογαδόρος΄΄
ΤΑ ΕΙΠΕΣ ΟΛΑ κε. ΣΕΪΤΑΝΙΔΗ !!!!!!!...

Οι δημοκρατικοί πολίτες αντιστέκονται σε φασιστικού τύπου πιέσεις
Xρήστης: ΄΄Τζογαδόρος΄΄
Ελα όμως Διαμαντή μου, που υπάρχουν , ΔΥΣΤΥΧΩΣ, ακόμα και οι ΄΄ πολίτες΄΄ τρομάρα τους που ΖΗΤΟΥΝ ρουσφέτι για να ψηφίσουν !!!!!!!...

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©