Οι δυο όψεις της ατομοκρατίας

Δημοσιεύτηκε στις 29/11/2015 στην κατηγορία Ιδέες  |  δεν υπάρχουν σχόλια
Του Χρήστου Γιανναρά
 
Δ​​εν υπάρχουν ηθικές ή ποιοτικές διαβαθμίσεις του «κακού». Δύσκολο είναι και να οριστεί το «κακό», να συναχθεί ενικός ορισμός μέσα από την πολυμορφία των εκφάνσεων και την ποικιλότητα των εξωραϊσμένων παραπλανητικών μετασχηματισμών του.
 
Η πανανθρώπινη εμπειρία θα μπορούσε να βεβαιώσει τουλάχιστον τον εντοπισμό της αφετηρίας του «κακού»: Είναι ο δεδομένος στην ίδια τη «φύση» των έμβιων υπαρκτών (στον «τρόπο» της ύπαρξής τους) ατομοκεντρισμός, η έμφυτη, ενστικτώδης ιδιοτέλεια. Για τα άλογα ζώα το να κυριαρχούνται από τις ορμές (αδυσώπητες αναγκαιότητες) της αυτοσυντήρησης και ηδονής, δεν επιδέχεται ηθικό προσδιορισμό, είναι νομοτέλεια. (Κάποια δείγματα τάχα ερωτικής τρυφερότητας ή γονεϊκής φιλοστοργίας ή ευγνώμονης συμπεριφοράς, που συγκινούν τη ρομαντική ζωοφιλία αφελών ανθρώπων, είναι επίσης εκφάνσεις του αδυσώπητου ενστίκτου, τυφλή αναγκαιότητα της φύσης).
 
Μόνο ο άνθρωπος μπορεί να παράγει «κακό», γιατί μόνο ο άνθρωπος έχει την υπαρκτική δυνατότητα να εναντιώνεται στις ενστικτώδεις ορμές του, να τιθασεύει την ορμέμφυτη ιδιοτέλεια, να ελέγχει τον βιολογικά δεδομένο ατομοκεντρισμό του. Μόνο ο άνθρωπος μπορεί να παραγάγει «κακό», άρα και να αρνηθεί θεληματικά το «κακό» – να αρνηθεί να βλάψει, να βασανίσει, να υποτάξει, να εκμεταλλευτεί, να χρησιμοποιήσει, να συκοφαντήσει, να ταπεινώσει τους προικισμένους με την ίδια δυνατότητα συνανθρώπους του. Και αυτή την ακραιφνώς ανθρώπινη δυνατότητα την ονομάσαμε οι άνθρωποι «ελευθερία». Μόνο ο άνθρωπος, έλεγε ο Jean-Paul Sartre, «μπορεί να μην είναι αυτό που είναι»: να υπάρχει παίρνοντας θεληματική απόσταση από τον φυσικά δεδομένο τρόπο τού να υπάρχει.
 
Η Ιστορία του ανθρώπου βεβαιώνει ότι αυτή τη μοναδικότητα της ελευθερίας δεν την αντέχει ο άνθρωπος – η ανθρώπινη συλλογικότητα νομοθετεί τις προϋποθέσεις της ελευθερίας, αλλά λειτουργεί, περισσότερο ή λιγότερο, με τους νόμους της ζούγκλας. Πάντως, η προτεραιότητα της ελευθερίας συνεχίζει να βεβαιώνεται εμπειρικά ως ορισμός του «καλού». «Υπάρχει μια και μόνη αληθινή ελευθερία», έγραφε ο Ντοστογιέβσκυ:
 
«Να ελευθερωθεί ο άνθρωπος από τον εαυτό του». Μόνο τότε φθάνει στην πραγμάτωση της υπαρκτικής του ταυτότητας, στην ενεργητική του ετερότητα από κάθε άλλο έμβιο υπαρκτό. Η ολοκλήρωση της προσωπικής μοναδικότητάς του είναι για τον άνθρωπο το «καλό»: η ελευθερία από τις απρόσωπες ενστικτώδεις ορμές.
 
Ομως η υποκειμενική πρόσβαση στις οριοθετήσεις της κοινής, από γενιά σε γενιά, εμπειρίας δεν είναι συνάρτηση της απλής κατανόησης ή και της βουλητικής συγκατάθεσης, είναι γνώση που κερδίζεται με το δύσκολο και επίπονο άθλημα της μετοχής στην κοινή εμπειρία. Στους αντίποδες του δυναμικού αθλήματος είναι η υποκατάστασή του (υποκατάσταση της κοινωνούμενης βεβαιότητας) με την ενστικτώδη εγωτική απαίτηση για κατοχή και χρήση από το άτομο της «αλήθειας». Να μεταβάλλεται η αλήθεια, το «καλό», σε ατομική πεποίθηση, τυφλά αποδεκτή βεβαιότητα, εξαναγκαστό κατά πάντων δόγμα, κοσμοσωτήρια ντιρεχτίβα, αυτονόητα επιβαλλόμενο πολιτισμικό «παράδειγμα».
 
Στο διεθνές πεδίο σήμερα μοιάζει να αντιπαρατίθενται, έτοιμες για μια μέχρις εσχάτων αναμέτρηση, δυο παρατάξεις ή στρατόπεδα: Από τη μια είναι όσοι ταυτίζουν το «καλό», την «αλήθεια», το «νόημα» της ζωής και του θανάτου με μιαν αλάθητη θρησκευτική διδασκαλία και πρακτική. Από την άλλη, στο απέναντι στρατόπεδο, είναι όσοι ταυτίζουν όλα τα παραπάνω με έναν «πολιτισμό»: κοινό τρόπο βίου (οργάνωσης και λειτουργίας του βίου). Κάθε μία από τις δυο παρατάξεις βλέπει στην αντίπαλη παράταξη την πλήρη άρνηση του «καλού», επομένως την ολοκληρία πραγμάτωσης του «κακού». Γι’ αυτό και περιθώριο συμβιβασμού δεν υπάρχει, η ρήξη επέρχεται νομοτελειακά, το ένα από τα δύο στρατόπεδα θα νικήσει, όχι υποτάσσοντας αλλά εξαφανίζοντας το άλλο.
 
Το αξιοπερίεργο είναι ότι και οι δύο αντιπαρατιθέμενες προτάσεις (η θρησκευτική: Ισλάμ, και η πολιτισμική: Δυτικός Διαφωτισμός) βεβαιώνονται στη θεωρία και στην πράξη, πανομοιότυπα ατομοκεντρικές.
 
Αποβλέπουν στη θωράκιση και κατασφάλιση του ατόμου, του εγώ. Η θρησκευτική προτείνει έναν κώδικα απαιτήσεων πρακτικής ευσέβειας και πρακτικής συμπεριφοράς, που η τήρησή τους εξασφαλίζει αμέσως στο άτομο την αιώνια «σωτηρία»: ένα ηδονικότατο μεταθανάτιο μέλλον σε γραμμικό χρόνο ατελεύτητο. Η πολιτισμική πρόταση δεν διαθέτει επαγγελίες για το «επέκεινα»: προσφέρει μια ενθαδική εξασφάλιση του ατόμου με νομικές κατοχυρώσεις των δικαιωμάτων του, των ελευθεριών του, των νοσηλευτικών φροντίδων αν τις χρειαστεί, εξασφάλιση της πληροφόρησής του, των άνετων και ταχύτατων μετακινήσεών του, των απεριόριστων ερωτικών του απολαύσεων, της μεγιστοποίησης των καταναλωτικών του δυνατοτήτων κ.ά.α.
 
Και τα δύο αντίπαλα σήμερα στρατόπεδα ξεκινάνε από το άτομο και στοχεύουν στο άτομο, το κοινωνικό γεγονός (το άθλημα της αυθυπέρβασης του εγώ για τη χαρά και ποιότητα των σχέσεων κοινωνίας) το εκδέχονται μόνο σαν δευτερεύον πλαίσιο του πρωτεύοντος στόχου που είναι η ατομική εξασφάλιση. Αποκαλυπτικό και το δεδομένο της κοινής εκδοχής που έχουν για την ελευθερία οι δύο παρατάξεις: καμιά σχέση με την αντίσταση στις απρόσωπες ορμές – αναγκαιότητες της φύσης. Ελευθερία σήμερα, και για την ατομοκεντρική ισλαμική θρησκευτικότητα και για το ατομοκεντρικό δυτικό «παράδειγμα», είναι η δυνατότητα ατομικών επιλογών. Για τους πρώτους, το άτομο «σώζεται» όταν επιλέξει και κατέχει τις «ορθές» δοξασίες, πεποιθήσεις, δόγματα, πρακτικές θρησκευτικής συνέπειας, αυτοθυσίας στον πόλεμο κατά των απίστων. Ελευθερία, για τους δεύτερους, είναι το εξαναγκαστό κατά πάντων ατομικό δικαίωμα να επιλέγει ο καθένας πολιτικές πεποιθήσεις, κόμμα, εφημερίδα, κοσμοθεωρία, διασκέδαση, σεξουαλική συμπεριφορά – τα πάντα. «Επιλέγω, άρα υπάρχω».
 
Οταν ο πρωτογονισμός του ατομοκεντρισμού κατοχυρώνεται θρησκευτικά ή πολιτισμικά, δεν υπάρχει περιθώριο να κοινωνηθούν οι διαφορές. Οι τζιχαντιστές απαντάνε με σφαγή (αφανισμό μοναδικών ανθρώπινων υπάρξεων) στην προσβολή του προφήτη τους από το «Charlie Hebdo». Και ένα εκατομμύριο Γάλλοι απαντάνε στη σφαγή βγαίνοντας στους δρόμους, με υψωμένο ένα μολύβι στο χέρι, για να δηλώσουν ότι καθένας τους θέλει να είναι «Charlie»: Να έχει το δικαίωμα, κάθε εγώ, να διακωμωδεί με σεξουαλικές χυδαιότητες τα ιερά και τα όσια λαών και κοινωνιών στη διαδρομή των αιώνων. Το δικαίωμα στην «έκφραση», η αποθέωση της εγωτικής ασυδοσίας, πάνω από κάθε αξία, δηλαδή ποιότητα κοινωνίας τού υπάρχειν.
 
Θρησκευτικός ή πολιτισμικός, ο ατομοκεντρισμός οδηγεί νομοτελειακά στην απανθρωπία.
Η Καθημερινή

Γράψτε την άποψή σας

δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Ροή ειδήσεων

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις

Μεγάλος κίνδυνος από τον κορονοϊό στην περιοχή- Προειδοποίηση Χαρδαλιά

Αυτή είναι η «καθαρή πόλη» των Βούρου- Κουτσάκη που κουνάνε το δάκτυλο...

«Διπλό» της ΦΕΑ μέσα στου Παπάγου

Αυτή είναι η εισήγηση των ανεξάρτητων για δωρεάν μετακίνηση φοιτητών της πόλης

Ο κορονοϊός είναι παντού: Κρούσμα και στο 8ο δημοτικό- Σε ύπνο βαθύ ο δήμος για τα τεστ

Σε πολλά ταμπλό παίζουν οι ανεξάρτητοι του δημοτικού συμβουλίου

Μετά τον Πορτοσάλτε, τα έψαλαν στη διοίκηση Βούρου και οι μαθητές

Η Μητρόπολη Ιωνίας- Φιλαδελφείας δίπλα στους πληγέντες του Νέου Ηρακλείου

Μαυρογιαλούρος με βήτα...

Οι «κουδουνάτοι»

Άτταλος- Ολυμπιακός Λιοσίων 1-0

Νίκη για τη ΦΕΑ στην πρεμιέρα του πρωταθλήματος

Πορτοσάλτε για Βούρο: «Άχρηστoς δήμος»-«Φταίει ο δήμαρχος»-«Να ψηφίζετε σοβαρούς»-«Τον κουδούναγαν»

Καλοκαιρινές δράσεις των Εθελοντών Πολιτικής Προστασίας

Δημοφιλέστερα άρθρα

Πορτοσάλτε για Βούρο: «Άχρηστoς δήμος»-«Φταίει ο δήμαρχος»-«Να ψηφίζετε σοβαρούς»-«Τον κουδούναγαν»

Η απάντηση της Ευτυχίας Παπαλουκά στη διαγραφή της

Σε πολλά ταμπλό παίζουν οι ανεξάρτητοι του δημοτικού συμβουλίου

Μετά τον Πορτοσάλτε, τα έψαλαν στη διοίκηση Βούρου και οι μαθητές

Η Δύναμη Πολιτών διαγράφει την Ευτυχία Παπαλουκά

Ο κορονοϊός είναι παντού: Κρούσμα και στο 8ο δημοτικό- Σε ύπνο βαθύ ο δήμος για τα τεστ

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις

Ανεξάρτητος κι ο Αλέκος Γούλας - Υπό διάλυση η «συμμαχία» της διοίκησης

Η Μητρόπολη Ιωνίας- Φιλαδελφείας δίπλα στους πληγέντες του Νέου Ηρακλείου

Μια πρωτοβουλία με πολλαπλή σημασία...

Οι «κουδουνάτοι»

Τις εγκαταστάσεις του Άτταλου επισκέφθηκε ο τοπικός ΣΥΡΙΖΑ

Μεγάλος κίνδυνος από τον κορονοϊό στην περιοχή- Προειδοποίηση Χαρδαλιά

Ανακατασκευάζεται το παρκέ του γηπέδου μπάσκετ «Απόστολος Κόντος»

Μαυρογιαλούρος με βήτα...

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις
Xρήστης: ΑΚΡΟΒΟΛΙΣΤΗΣ
Σοβαρά, μου κάνει εντύπωση η έκπληξή σας και η σχετική σας αγανάκτηση .Δηλαδή τι περιμένατε ?Και απο΄ποιούς ? Να αντιμετωπίσετε σθεναρά όλου...

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις
Xρήστης: ΑΜΠΕΛΑΛΕ
@09:56 ΕΞΥΠΑΚΟΥΕΤΑΙ ΟΤΙ ΦΟΒΟΥΝΤΑΙ. TROL PARTY VIRAL ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΧΙΟΥΜΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΤΑ SOCIAL MEDIA ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΣ....

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
@09.56 Από εδώ το θέμα αυτό το έχω θέσει πολλές φορές. Απάντηση δεν έχω λάβει. Αυτή είναι η «δημοκρατία» Βούρου... Δεν μεταδίδουν το δημοτικ...

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
@09.50 Δεν νομίζω ότι μπορώ να σε τρελάνω, είναι φως φανάρι ότι πρόλαβαν άλλοι. Εδώ και πολλά χρόνια δεν ανήκω σε κανένα κόμμα, αυτά που γρά...

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις
Xρήστης: Livestreaming λέγεται και είναι απλό.
Υπάρχει κάποιο youtube κανάλι του δήμου που να μπορεί κάποιος που ενδιαφέρεται να το παρακολουθεί ; Είτε live είτε on demand. Αυτό που συμβ...

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις
Xρήστης: Θα μας τρελάνεις;
Από όσο θυμάμαι τον νόμο αυτόν που λέει παραπάνω ο κ. Σεϊτανίδης τον ψήφισε η ΝΔ για να διοικούνται οι Δήμοι λόγω της απλής αναλογικής και ...

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις
Xρήστης: ΠΑΡΑΙΤΗΣΟΥ
ΒΟΥΡΟ ΠΑΡΑΙΤΗΣΟΥ. ΔΗΜΑΡΧΟ ΤΗΝ ΑΝΘΗ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ ΤΟ ΣΟΒΑΡΟΤΕΡΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙΣ....

Σε πολλά ταμπλό παίζουν οι ανεξάρτητοι του δημοτικού συμβουλίου
Xρήστης: Ανώνυμος
@4Κ (18/10/2020 11:42) Δύο λάθη έκανε ο μακαρίτης στη Χαλκηδόνα: 1) "Ξέπλυνε" την ακροδεξιά, που βολόδερνε στο ημιγραφικό τηλεάστυ (τότε)...

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις
Xρήστης: Ανώνυμος
Αληθεύει ότι ένας νεοφώτιστος αντιδήμαρχος δεν ήξερε τι να απαντήσει σε ερώτηση που του έκανε η Λαϊκή Συσπείρωση; Αληθεύει ότι πιάστηκε εντε...

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις
Xρήστης: Ανωνυμος
Έπεσα από τα σύννεφα όταν ο Διαμαντής μίλησε για..... καφενέ! Εγώ μέχρι τώρα νόμιζα ότι ο συγκεκριμένος ήταν ταβερνιάρης!ν( Συγγνώμη από του...

Αυτή είναι η «καθαρή πόλη» των Βούρου- Κουτσάκη που κουνάνε το δάκτυλο...
Xρήστης: «Σε αυτά τα χέρια έχει πέσει η πόλη»...
ΤΑ ΧΕΙΡΟΤΕΡΑ ΠΟΥ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑΝ...

Σε πολλά ταμπλό παίζουν οι ανεξάρτητοι του δημοτικού συμβουλίου
Xρήστης: Πολίτης
Δεν με νοιάζει αν είναι πρόταση του δημάρχου, του πρώην του νυν, των ανεξάρτητων και εξαρτημένων. Ελπίζω και εύχομαι να γίνει γιατί πράγματ...

Σε πολλά ταμπλό παίζουν οι ανεξάρτητοι του δημοτικού συμβουλίου
Xρήστης: @Δ. Κ.
"Ανεδαφικά πράγματα" αυτά που ΗΔΗ ΓΙΝΟΝΤΑΙ σε όλους σχεδόν τους γύρω δήμους; Βρείτε τουλάχιστον κάτι άλλο να λέτε. ...

Σε πολλά ταμπλό παίζουν οι ανεξάρτητοι του δημοτικού συμβουλίου
Xρήστης: Γεωργίου speaking
Να προσέχουν μην καούν στο ζέσταμα μιας και είναι κινητικοί και ορεξάτοι. Η πρώτη τους δημόσια πάντως, ως ομάδα των 4, δεν ήταν και τόσο επι...

Σε πολλά ταμπλό παίζουν οι ανεξάρτητοι του δημοτικού συμβουλίου
Xρήστης: Δ. Κ.
@17/10/2020 20:04 που την είδες τη θετική αντιπολίτευση? Θόρυβο κάνουν για την ωρα γύρω από το όνομα τους λέγοντας ανεδαφικα πράγματα....

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©