Οι δυο όψεις της ατομοκρατίας

Δημοσιεύτηκε στις 29/11/2015 στην κατηγορία Ιδέες  |  δεν υπάρχουν σχόλια
Του Χρήστου Γιανναρά
 
Δ​​εν υπάρχουν ηθικές ή ποιοτικές διαβαθμίσεις του «κακού». Δύσκολο είναι και να οριστεί το «κακό», να συναχθεί ενικός ορισμός μέσα από την πολυμορφία των εκφάνσεων και την ποικιλότητα των εξωραϊσμένων παραπλανητικών μετασχηματισμών του.
 
Η πανανθρώπινη εμπειρία θα μπορούσε να βεβαιώσει τουλάχιστον τον εντοπισμό της αφετηρίας του «κακού»: Είναι ο δεδομένος στην ίδια τη «φύση» των έμβιων υπαρκτών (στον «τρόπο» της ύπαρξής τους) ατομοκεντρισμός, η έμφυτη, ενστικτώδης ιδιοτέλεια. Για τα άλογα ζώα το να κυριαρχούνται από τις ορμές (αδυσώπητες αναγκαιότητες) της αυτοσυντήρησης και ηδονής, δεν επιδέχεται ηθικό προσδιορισμό, είναι νομοτέλεια. (Κάποια δείγματα τάχα ερωτικής τρυφερότητας ή γονεϊκής φιλοστοργίας ή ευγνώμονης συμπεριφοράς, που συγκινούν τη ρομαντική ζωοφιλία αφελών ανθρώπων, είναι επίσης εκφάνσεις του αδυσώπητου ενστίκτου, τυφλή αναγκαιότητα της φύσης).
 
Μόνο ο άνθρωπος μπορεί να παράγει «κακό», γιατί μόνο ο άνθρωπος έχει την υπαρκτική δυνατότητα να εναντιώνεται στις ενστικτώδεις ορμές του, να τιθασεύει την ορμέμφυτη ιδιοτέλεια, να ελέγχει τον βιολογικά δεδομένο ατομοκεντρισμό του. Μόνο ο άνθρωπος μπορεί να παραγάγει «κακό», άρα και να αρνηθεί θεληματικά το «κακό» – να αρνηθεί να βλάψει, να βασανίσει, να υποτάξει, να εκμεταλλευτεί, να χρησιμοποιήσει, να συκοφαντήσει, να ταπεινώσει τους προικισμένους με την ίδια δυνατότητα συνανθρώπους του. Και αυτή την ακραιφνώς ανθρώπινη δυνατότητα την ονομάσαμε οι άνθρωποι «ελευθερία». Μόνο ο άνθρωπος, έλεγε ο Jean-Paul Sartre, «μπορεί να μην είναι αυτό που είναι»: να υπάρχει παίρνοντας θεληματική απόσταση από τον φυσικά δεδομένο τρόπο τού να υπάρχει.
 
Η Ιστορία του ανθρώπου βεβαιώνει ότι αυτή τη μοναδικότητα της ελευθερίας δεν την αντέχει ο άνθρωπος – η ανθρώπινη συλλογικότητα νομοθετεί τις προϋποθέσεις της ελευθερίας, αλλά λειτουργεί, περισσότερο ή λιγότερο, με τους νόμους της ζούγκλας. Πάντως, η προτεραιότητα της ελευθερίας συνεχίζει να βεβαιώνεται εμπειρικά ως ορισμός του «καλού». «Υπάρχει μια και μόνη αληθινή ελευθερία», έγραφε ο Ντοστογιέβσκυ:
 
«Να ελευθερωθεί ο άνθρωπος από τον εαυτό του». Μόνο τότε φθάνει στην πραγμάτωση της υπαρκτικής του ταυτότητας, στην ενεργητική του ετερότητα από κάθε άλλο έμβιο υπαρκτό. Η ολοκλήρωση της προσωπικής μοναδικότητάς του είναι για τον άνθρωπο το «καλό»: η ελευθερία από τις απρόσωπες ενστικτώδεις ορμές.
 
Ομως η υποκειμενική πρόσβαση στις οριοθετήσεις της κοινής, από γενιά σε γενιά, εμπειρίας δεν είναι συνάρτηση της απλής κατανόησης ή και της βουλητικής συγκατάθεσης, είναι γνώση που κερδίζεται με το δύσκολο και επίπονο άθλημα της μετοχής στην κοινή εμπειρία. Στους αντίποδες του δυναμικού αθλήματος είναι η υποκατάστασή του (υποκατάσταση της κοινωνούμενης βεβαιότητας) με την ενστικτώδη εγωτική απαίτηση για κατοχή και χρήση από το άτομο της «αλήθειας». Να μεταβάλλεται η αλήθεια, το «καλό», σε ατομική πεποίθηση, τυφλά αποδεκτή βεβαιότητα, εξαναγκαστό κατά πάντων δόγμα, κοσμοσωτήρια ντιρεχτίβα, αυτονόητα επιβαλλόμενο πολιτισμικό «παράδειγμα».
 
Στο διεθνές πεδίο σήμερα μοιάζει να αντιπαρατίθενται, έτοιμες για μια μέχρις εσχάτων αναμέτρηση, δυο παρατάξεις ή στρατόπεδα: Από τη μια είναι όσοι ταυτίζουν το «καλό», την «αλήθεια», το «νόημα» της ζωής και του θανάτου με μιαν αλάθητη θρησκευτική διδασκαλία και πρακτική. Από την άλλη, στο απέναντι στρατόπεδο, είναι όσοι ταυτίζουν όλα τα παραπάνω με έναν «πολιτισμό»: κοινό τρόπο βίου (οργάνωσης και λειτουργίας του βίου). Κάθε μία από τις δυο παρατάξεις βλέπει στην αντίπαλη παράταξη την πλήρη άρνηση του «καλού», επομένως την ολοκληρία πραγμάτωσης του «κακού». Γι’ αυτό και περιθώριο συμβιβασμού δεν υπάρχει, η ρήξη επέρχεται νομοτελειακά, το ένα από τα δύο στρατόπεδα θα νικήσει, όχι υποτάσσοντας αλλά εξαφανίζοντας το άλλο.
 
Το αξιοπερίεργο είναι ότι και οι δύο αντιπαρατιθέμενες προτάσεις (η θρησκευτική: Ισλάμ, και η πολιτισμική: Δυτικός Διαφωτισμός) βεβαιώνονται στη θεωρία και στην πράξη, πανομοιότυπα ατομοκεντρικές.
 
Αποβλέπουν στη θωράκιση και κατασφάλιση του ατόμου, του εγώ. Η θρησκευτική προτείνει έναν κώδικα απαιτήσεων πρακτικής ευσέβειας και πρακτικής συμπεριφοράς, που η τήρησή τους εξασφαλίζει αμέσως στο άτομο την αιώνια «σωτηρία»: ένα ηδονικότατο μεταθανάτιο μέλλον σε γραμμικό χρόνο ατελεύτητο. Η πολιτισμική πρόταση δεν διαθέτει επαγγελίες για το «επέκεινα»: προσφέρει μια ενθαδική εξασφάλιση του ατόμου με νομικές κατοχυρώσεις των δικαιωμάτων του, των ελευθεριών του, των νοσηλευτικών φροντίδων αν τις χρειαστεί, εξασφάλιση της πληροφόρησής του, των άνετων και ταχύτατων μετακινήσεών του, των απεριόριστων ερωτικών του απολαύσεων, της μεγιστοποίησης των καταναλωτικών του δυνατοτήτων κ.ά.α.
 
Και τα δύο αντίπαλα σήμερα στρατόπεδα ξεκινάνε από το άτομο και στοχεύουν στο άτομο, το κοινωνικό γεγονός (το άθλημα της αυθυπέρβασης του εγώ για τη χαρά και ποιότητα των σχέσεων κοινωνίας) το εκδέχονται μόνο σαν δευτερεύον πλαίσιο του πρωτεύοντος στόχου που είναι η ατομική εξασφάλιση. Αποκαλυπτικό και το δεδομένο της κοινής εκδοχής που έχουν για την ελευθερία οι δύο παρατάξεις: καμιά σχέση με την αντίσταση στις απρόσωπες ορμές – αναγκαιότητες της φύσης. Ελευθερία σήμερα, και για την ατομοκεντρική ισλαμική θρησκευτικότητα και για το ατομοκεντρικό δυτικό «παράδειγμα», είναι η δυνατότητα ατομικών επιλογών. Για τους πρώτους, το άτομο «σώζεται» όταν επιλέξει και κατέχει τις «ορθές» δοξασίες, πεποιθήσεις, δόγματα, πρακτικές θρησκευτικής συνέπειας, αυτοθυσίας στον πόλεμο κατά των απίστων. Ελευθερία, για τους δεύτερους, είναι το εξαναγκαστό κατά πάντων ατομικό δικαίωμα να επιλέγει ο καθένας πολιτικές πεποιθήσεις, κόμμα, εφημερίδα, κοσμοθεωρία, διασκέδαση, σεξουαλική συμπεριφορά – τα πάντα. «Επιλέγω, άρα υπάρχω».
 
Οταν ο πρωτογονισμός του ατομοκεντρισμού κατοχυρώνεται θρησκευτικά ή πολιτισμικά, δεν υπάρχει περιθώριο να κοινωνηθούν οι διαφορές. Οι τζιχαντιστές απαντάνε με σφαγή (αφανισμό μοναδικών ανθρώπινων υπάρξεων) στην προσβολή του προφήτη τους από το «Charlie Hebdo». Και ένα εκατομμύριο Γάλλοι απαντάνε στη σφαγή βγαίνοντας στους δρόμους, με υψωμένο ένα μολύβι στο χέρι, για να δηλώσουν ότι καθένας τους θέλει να είναι «Charlie»: Να έχει το δικαίωμα, κάθε εγώ, να διακωμωδεί με σεξουαλικές χυδαιότητες τα ιερά και τα όσια λαών και κοινωνιών στη διαδρομή των αιώνων. Το δικαίωμα στην «έκφραση», η αποθέωση της εγωτικής ασυδοσίας, πάνω από κάθε αξία, δηλαδή ποιότητα κοινωνίας τού υπάρχειν.
 
Θρησκευτικός ή πολιτισμικός, ο ατομοκεντρισμός οδηγεί νομοτελειακά στην απανθρωπία.
Η Καθημερινή

Γράψτε την άποψή σας

δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Ροή ειδήσεων

Τι απαντά ο Μιχάλης Παπάζογλου στο Σωματείο Εργαζομένων του δήμου

Σήμερα ξεκινά το 7ο Θερινό Νεανικό Τουρνουά Σκάκι του ΣΟΝΦ

Τι έγραψε ο «Πολίτης» για την αγωγή του Βασιλόπουλου εναντίον της «Αλήθειας»

Τεράστια ήττα της πόλης οι εξελίξεις στο Ποδονίφτη. Παθητικός θεατής ο Βασιλόπουλος

Καταγγελία του Συλλόγου Εργαζομένων του δήμου για νέο συνεργάτη του δημάρχου

Τι έγραψε η «Φιλαηδόνα» για την επιχείρηση τρομοκράτησης της «Αλήθειας» από τον Άρη Βασιλόπουλο

Τι έχει ο δήμος Σαρωνικού (Καλύβια) που δεν έχει ο δήμος Ν. Φιλαδέλφειας- Ν. Χαλκηδόνας;

Το e-filadelfeia.gr για την τρομο-επιχείρηση του δημάρχου εναντίον της «Αλήθειας»

Τραγούδια της Ρωμιοσύνης από το συγκρότημα «Παναγία Βουρλιώτισσα»

Έτοιμο και το Camp της Dance Pulse

Κλειστός ο ΧΥΤΑ της Φυλής- Ξύπνησε καθυστερημένα η δημοτική μας Αρχή

Το fx-news για την επιχείρηση φίμωσης της «Αλήθειας»

Τι προσπαθείτε να πετύχετε, κύριοι της δημοτικής Αρχής;

Μπασκετάκι και τον Ιούνιο στον Ιωνικό

Παρουσία των ΜΑΤ μπήκαν τα απορριμματοφόρα του δήμου στο χώρο της κατάληψης

Δημοφιλέστερα άρθρα

Διαδικασία αυτοφώρου για τον αντιδήμαρχο- συλλήψεις και ένταση στο άλσος

Όρθια «Η Αλήθεια» μέχρι τη νίκη της Δημοκρατίας

Αυτός είναι ο πραγματικός λόγος που ο Βασιλόπουλος δημιούργησε το νέο αδιέξοδο

Παρουσία των ΜΑΤ μπήκαν τα απορριμματοφόρα του δήμου στο χώρο της κατάληψης

Η Φιλαδέλφεια και η Χαλκηδόνα, δεν είναι Γένοβα

Ο Βασιλόπουλος κάνει σόου με μια κεραία κινητής, ενώ στην πόλη υπάρχουν 33 θέσεις για κεραίες!

Η καθαριότητα της πόλης, όμηρος στην τυφλή σύγκρουση του Βασιλόπουλου με την ΑΕΚ

Έκτακτο δημοτικό συμβούλιο σήμερα για το Άλσος- Ψυχραιμία, ή λάδι στη φωτιά από το δήμαρχο;

Summer Camp κι από τη ΦΕΑ με τη βαριά υπογραφή του Νίκου Οικονόμου

Νέες, ενδιαφέρουσες πτυχές στη σύγκρουση που προκάλεσε ο δήμος με την ΑΕΚ

«Αδειάζει» το δήμαρχο ο τοπικός ΣΥΡΙΖΑ:«Να συνεργαστεί με την ΑΕΚ-η αντιπαλότητα δεν οδηγεί πουθενά»

ΕΚΤΑΚΤΟ: Εκδόθηκε η διαταγή κατεδάφισης των αυθαιρέτων στο Άλσος, στις 5 Ιουλίου

Πρώτα πρέπει να τελειώσει άμεσα η ταλαιπωρία των συλληφθέντων υπαλλήλων. Μετά, έχουμε να πούμε πολλά

Τι προσπαθείτε να πετύχετε, κύριοι της δημοτικής Αρχής;

Μόνο εντυπώσεις και ουσία μηδέν ο δήμος και για την κεραία κινητής τηλεφωνίας στην Αγία Μαρίνα

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

Τεράστια ήττα της πόλης οι εξελίξεις στο Ποδονίφτη. Παθητικός θεατής ο Βασιλόπουλος
Xρήστης: Ανώνυμος
@Ανωνυμος. Ποιός μιλάει για αριστερά και δεξιά ;;;;;; Διαβάστε ποιο προσεκτικά !!!!!...

Τι απαντά ο Μιχάλης Παπάζογλου στο Σωματείο Εργαζομένων του δήμου
Xρήστης: Πολιτεία
Ωωωω, οποία έκπληξη !!!! Πάλι " με χρόνια με καιρούς" θα περιμένουμε το καινούργιο "ξεκατινιασμα" !!!! Καλορίζικος Μιχαλάκη !!!!!!...

Απορρίμματα: Ο Άρης Βασιλόπουλος, αντί να είναι η λύση του προβλήματος, είναι το ίδιο το πρόβλημα
Xρήστης: Κώστας
@Ανωνυμος (15/06/2018 20:19) Καθυστερημένε γαύρε συνεχίζεις τα ίδια;;; Πότε θα καταλάβεις επιτέλους οτι είσαι το μοναδικό παράσιτο στο site...

Τεράστια ήττα της πόλης οι εξελίξεις στο Ποδονίφτη. Παθητικός θεατής ο Βασιλόπουλος
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
@19.17 Πρώτον, νομίζω ότι δεν έχετε καταλάβει σωστά. Η Αλήθεια" δεν έιναι εναντίον των παρεμβάσεων στον Ποδονίφτη, ούτε εναντίον της πρωτοβο...

Τι έγραψε ο «Πολίτης» για την αγωγή του Βασιλόπουλου εναντίον της «Αλήθειας»
Xρήστης: Φιλαδελφεύς (original)
"Λαλίστατος" ο "Πολίτης"!!!!!!!!!!!!!...

Τι έγραψε ο «Πολίτης» για την αγωγή του Βασιλόπουλου εναντίον της «Αλήθειας»
Xρήστης: Ανώνυμος
Ακριβώς τα ίδια έγραψαν και οι «Κρίσεις»....

Τεράστια ήττα της πόλης οι εξελίξεις στο Ποδονίφτη. Παθητικός θεατής ο Βασιλόπουλος
Xρήστης: tasos
Τελειώνουν οι μέρες σου Αρούλη......

Τεράστια ήττα της πόλης οι εξελίξεις στο Ποδονίφτη. Παθητικός θεατής ο Βασιλόπουλος
Xρήστης: Ανώνυμος
@Ανώνυμος (15/06/2018 13:20) Δεν ξέρω αν συμβαίνει με όλους τους αριστερούς παντού, αλλά εσείς ειδικά οι "αριστεροί" της Φιλαδέλφειας το 'χε...

Τι έγραψε ο «Πολίτης» για την αγωγή του Βασιλόπουλου εναντίον της «Αλήθειας»
Xρήστης: φιλαδελφειωτης
Αν και ΔΕΝ συμφωνω με την αγωγη σε βαρος της αληθειας και του Διαμαντη, γιατι εχουμε δημοκρατια και οτι θελουμε λεμε, ομως συνεχιζουμε να ει...

Απορρίμματα: Ο Άρης Βασιλόπουλος, αντί να είναι η λύση του προβλήματος, είναι το ίδιο το πρόβλημα
Xρήστης: Ανωνυμος
@πολυονομαστε Κωστικα Δεν γυριζω τις "πιατσες" για να γνωριζω διοτι δεν ειμαι αγοραστης! Οποιος ειναι πελατης γνωριζει ολα τα μαγαζια! Μιλαμ...

Τι έγραψε ο «Πολίτης» για την αγωγή του Βασιλόπουλου εναντίον της «Αλήθειας»
Xρήστης: Διαμαντή
έγραψες!...

Τεράστια ήττα της πόλης οι εξελίξεις στο Ποδονίφτη. Παθητικός θεατής ο Βασιλόπουλος
Xρήστης: Ανώνυμος
Μετά από πόσα χρόνια σκεφτήκατε τον Ποδονίφτη ;; Όταν πνίγονταν κόσμος που είσαστε; Όταν τον έκλειναν, πού είσαστε; Όταν έχτιζαν δίπλα του κ...

Τεράστια ήττα της πόλης οι εξελίξεις στο Ποδονίφτη. Παθητικός θεατής ο Βασιλόπουλος
Xρήστης: Κώστας
Το να κόβεις δέντρο στο άλσος... Το να διατηρείς αυθαίρετα στο άλσος... Το να τσιμεντώνεις ένα ποτάμι... Το να μαζεύεις αδέσποτα στον πρώ...

Τεράστια ήττα της πόλης οι εξελίξεις στο Ποδονίφτη. Παθητικός θεατής ο Βασιλόπουλος
Xρήστης: Σιγά την είδηση!
Πες μία, έστω μία, νίκη της πόλης τα τελευταία τέσσερα χρόνια....

Απορρίμματα: Ο Άρης Βασιλόπουλος, αντί να είναι η λύση του προβλήματος, είναι το ίδιο το πρόβλημα
Xρήστης: Anonymous
@Ανωνυμος (14/06/2018 18:17) Γαυροσίχαμα και fan του Αρούλη στα 4 πάνω στη Δεκελείας σε έχουμε και θέλεις κι άλλο... ...

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©